شتر مرغ از جمله پرندگاني است كه امروزه پرورش آن دردنيا روبه افزايش نهاده• بطوري كه براساس آمار اعلام شده درحال حاضر كشورهاي آمريكا، انگليس و آفريقاي جنوبي به عنوان مهمترين كشورهاي پرورش شترمرغ دردنيا به شمار مي روند• براساس نظريه كارشناسان توجه ا نسان به شترمرغ و محصولات آن تقريباظ به 7500 سال پيش برمي گردد• اولين اثري كه حاكي ازوجود شترمرغ در صحرا بوده مربوط به سنگ منقوشي است كه در شكار شترمرغي را توسط يك پلنگ به تصوير كشيده است• اين كارشناسان معتقدند مصريان باستان از پرها متقارن شترمرغ بعنوان سمبل عدالت و از تخم هايش براي مصارف دارويي استفاده مي كردند• به گفته آنان از تخم خالي شترمرغ در آن زمانها براي حمل و نگهداري آب استفاده مي كردند• برخي از اعراب نيز شترمرغها را براي تغذيه شكاركرده و چرم آنها را درلباسهايشان به كار مي بردند• براساس اطلاعات موجود اولين جوجه كشي شترمرغ به روش مصنوعي در سال 1875 ميلادي در الجزاير صورت گرفت كه از12 آشيانه مختلف 8 جوجه به دست آمد• شترمرغ بزرگترين جانور از دسته پرندگان است كه به وسيله گياه يونجه تغذيه كرده و پس از گذشت 14 ماه از تولدش، وزن آن به 110 تا130 كيلوگرم مي رسد• به گفته دكتر محمد سهراب يكي از اولين واردكنندگان اين صنعت در كشور در حال حاضر سالانه بيش از 500 هزار شتر مرغ در دنيا پرورش داده مي شود• اين پرنده كه داراي گوشتي قرمز و انواع پروتئين و چربي با كلسترول پايين است، به سرعت رشد وزني دارد• جهت تبديل تخم شترمرغ به جوجه يك روزه تخم اين حيوان بايد معمولاظ بين 40 تا 45 روز در دستگاههاي جوجه كشي نگهداري شود• هر شترمرغ در سال اول عمر خود قادر است 30 تخم ودرسالهاي دوم و سوم بين 60 تا100 تخم رادر سال توليدكند• از اين تعداد معمولا 50 درصد آن قابليت تبديل به جوجه شترمرغ رادارند•به گفته وي درحال حاضر، هزينه تهيه هرعدد تخم شترمرغ قابل جوجه كشي از كشورهاي خارجي 250 هزار ريال تا3 ميليون ريال مي باشد• همچنين قيمت خريد جوجه يك روزه از كشورهاي خارجي بين 460 هزار ريال تا 6 ميليون ريال و قيمت هر شترمرغ به سن كشتار رسيده 3 ميليون ريال تا 40 ميليون ريال است•براساس تحقيقات انجام شده از سوي كارشناسان پرورش شترمرغ دركشورهاي توسعه يافته، ايران از جمله كشورهايي است كه بهترين آب و هوا را براي پرورش اين پرنده سنگين وزن دارا است• پرنده شترمرغ نياز به اماكن مخصوص ندارد و تنها نياز به يك مكان داراي سايه بان، مزرعه كشت يونجه و آب دارد و اين پرنده كمتر به بيماري دچار مي شود• پوست شترمرغ بهترين پوست براي ساخت كيف وكفش بوده و دردنيا متقاضي فراواني داراست• از چربي شترمرغ هم براي ساخت انواع كرمهاي تقويتي پوست و كرمهاي دارويي واز تخمهاي غيرقابل جوجه شدن آن در كارهاي تزئيني واز جمله لوستر سازي استفاده مي شودواز روده آن نيز بهترين نخ بخيه اعمال جراحي تهيه مي گردد•باتلاشهاي صورت گرفته 48 مزرعه بزرگ پرورش شترمرغ در سراسر كشور داير شده وبيش از 400نفر در اين مزارع مشغول به كار شده اند•با برنامه ريزي هاي انجام شده براي توسعه صنعت پرورش مرغ در كشور، ضمن ايجاد بيش از 2 هزار شغل جديد در اين صنعت تا پايان امسال،نياز كشور به گوشت قرمز تا پايان سال 86 بطور صددرصد برطرف خواهد كرد•
همچنين با راه ا ندازي دهكده شتر مرغ ساوه در آينده نزديك بيش از 30هزار شغل در اين صنعت ايجاد خواهد شد•درهريك از مزارع پرورش شترمرغ ايجادشده دركشور علاوه برنيروهاي عادي جذب شده، دونفر دامپزشك و4 نفر كارشناس دامپروري جذب اين مزارع شده اند•



بر گرفته از سايت اپي ايران

شتر مرغ ماده معمولاً بين ساعت 4 تا 7 بعدازظهر تخمگذاری می كند. بلافاصله بعد از

تخم گذاری بايستی تخم ها توسط كارگر جمع آوری شده و به محل جوجه كشی

منتقل شوند.

دوران جوجه كشی 42 روز می باشد. درجه حرازرت دستگاه جوجه كشی 3/36 درجه

سانتی گراد و رطوبت در حدود 20 تا 25 درصد است. وزن تخم به طور متوسط در حدود

5/1 كيلوگرم بوده و در پايان دوران جوجه كشی بايستی در حدود 13 تا 15 درصد از

وزن تخم كاهش پيدا كند. در غيراينصورت ممكن است مشكلاتی در جوجه در آوری

ايجاد گردد. معمولاً تخم ها به مدت يك هفته جمع آوری و در درجه حرارت و رطوبت

مناسب نگهداری شده و سپس تخم های بی نطفه از دستگاه خارج می گردند. در

روز سی و هشتم تخم ها به هچر منتقل شده و تا زمان خروج از تخم در دستگاه

باقی می مانند. بهتر است جهت خشك شدن و فعاليت نسبی پرنده، به او اجازه داد

تا به مدت 6 تا 12 ساعت دردستگاه هچر باقی بماند و سپس خارج گردد. بهداشت

دستگاه و سالن جوجه كشی بسيار مهم بوده و بايستی حتی الامكان از ورود افراد

متفرقه به محيط جوجه كشی خودداری شود. جوجه ها به هنگام تولد وزنی در حدود

700 تا 1000 گرم دارند. بند ناف توسط آيودين ضدعفونی می گردد. كف بينی های

هچری نيز بايد اصطكاك كافی داشته باشند تا از بازشدن پاها درجوجه جلوگيری به

عمل آيد. چنانچه جوجه نتواند از تخم خارج شود بايستی به جوجه كمك شود. اين امر

نياز به كسب تجربه كافی داشته و هر گونه مداخله عجولانه سبب نتايج منفی درهچ

خواهدشد.

توليد  مثل و تشکيلات کندوي زنبور عسل(بخش اول)

زنبورهاي يک کندو شامل يک ملکه، چند صد زنبور نر ون چندين هزار زنبور کارگر مي باشد. در تابستان و بهار که زنبورها فعاليت زيادي براي جمع آوري شيره دارند کندو ممکن است 5-7 کيلو زنبور داشته باشد و تعداد زنبورهاي نر در اين موقع زيادتر از هر موقع ديگر در کندو ديده  شوند. هر يک از اين دو نوع زنبور وظيفه خاصي دارند ولي منظوري که يک کندو تعقيب مي نمايد عبارت از بقاي نسل و يا دفاع و نگهداري کندو مي باشد و نظر انفرادي در بين نيست و هيچکدام از آنها در نتيجه سعي انفرادي قادر نيستند که براي مدت طولاني زنده بمانند و بنابراين هدف آنها به طور دسته جمعي انجام مي گيرد.
ملکه
ملکه زنبور عسل بسادگي از کارگران و زنبور نر مشخص مي شود. ملکه نسبتا درشت تر و درازتر از کارگران و درازتر از زنبوران نر است، ولي پهن تر از آنها نيست. از آنجا که شکم ملکه طويل و در سطح زيرين پهن است، طول بالهايش نسبت به بدن از بال کارگرها و زنبوران نر کوتاه تر است.
نيش ملکه کمي خميده است و نسبت به نيش کارگر داراي دندانه هاي کمتري است و فقط براي از بين بردن ملکه هاي رقيب به کار مي رود. حرکت ملکه در حالت عادي ملايم است ولي در مواقع احتياج مي تواند با سرعت حرکت کند. ملکه اي که جفتگيري کرده و در حالت تخم گذاري است روي شانه هايي قرار دارد که جوانترين نوزادان در آن زندگي مي کنند. ملکه در اين حالت، اغلب بوسيله عده اي محافظ احاطه شده است. سر محافظين اغلب به طرف ملکه مي باشد. محافظان در اين حالت، با شاخک هاي خود ملکه را آرايش مي کنند و با دهان خود او را مي ليسند يا غذا مي دهند؛ بعلاوه مدفوعات وي را بيرون مي برند.
امروزه کاملا واضح است تمام تخمهايي که در سلولها قرار دارد، بوسيله ملکه واحد کندو گذاشته مي شود. اين ملکه در جواني در هواي آزاد با يک يا چند نر پشت سر هم جفتگيري و براي خود تا آخر عمر اسپرم ذخيره مي کند. زنبورهاي کارگر مي توانند تعداد کمي تخم بگذارند ولي قادر به جفتگيري نيستند و معمولا در حالتي که ملکه کندو زنده است تخمگذاري براي آنها ممنوع است. نوزاداني که از تخم زنبوران کارگر بوجود مي آيند به علت اينکه فکنده نيستند تبديل به زنبورهاي نر مي شوند. چنين نرهايي معمولا از نرهاي طبيعي که از ملکه بوجود مي آيند، کوچکترند.
فصل پرورش نوزادان در شرايط آب و هوايي معتدل، به مقدار کم، از اواسط ديماه شروع شده مرتب توسعه مي يابد؛ و اوايل ارديبهشت، به حداکثر خود مي رسد. در صورتيکه شرايط اجازه دهد، فعاليت توليد مثل آنها، به همين وضع، تا اواخر خرداد ماه ادامه پيدا مي کند و از آن به بعد رو به نقصان مي گذارد. در ماههاي آبان و آذر فعاليت زاد و ولد بکلي متوقف مي گردد. نژادهاي مختلف زنبورعسل از اين حيث داراي خصوصيات متفاوت هستند. هنگامي که توليد مثل کلني در حداکثر توسعه خود مي باشد، يک ملکه ممکن است 1500 تا 2000 تخم در روز بگذارد.
اگر چه يک زنبور کارگر بتنهايي مي تواند يکي دو هفته در قفس زنده بماند ولي هيچ زنبور کارگري مايل نيست که به حالت انفرادي زندگي کند و در اولين فرصت، به يک کلني مي پيوندد. زنبورهاي کارگر اغلب بوسيله بو، ارتعاشات صوتي، ديد و حرارت به هم جذب شده به صورت دسته در مي آيند. زنبورهاي يک کندو وقتي که فاقد ملکه نيز باشند از هم پراکنده نمي شوند و باز هم تقسيم کار در بين آنها حکمفرما مي باشد. عده اي به صورت دسته جمعي در کندو مي مانند و عده قليلي براي آنها غذا مي آورند.
با اينکه ملکه در بهم آمدن افراد يک کلني تاثير عمده ندارد ولي براي بقاي کلني نهايت ضرورت را دارد.

الف - پرورش ملکه: در يک کلني زنبور عسل، پرورش ملکه ممکن است به يکي از علل زير صورت گيرد:
1)نشاندن ملکه جديد به جاي ملکه اي که به علت نا معلوم معدوم شده است.
2)تعويض ملکه اي که پير شده ولي هنوز مايل است فعاليت داشته باشد.
3)براي ازدياد کلني يا بچه بيرون کردن.
در هر يک از حالات فوق، کارگزاران موقعي اقدام به ساختن خانه ملکه و پرورش آن مي کنند که ماده بخصوص جلوگيري کننده به آنها نرسد.
در حالت اول، چندين ملکه در خانه هاي اضطراري که با تغيير شکل خانه کارگران ساخته شده، پرورش داده مي شوند. در اين خانه ها اغلب يک لارو يا ندرتا يک تخم قرار دارد. چگونگي انتخاب اين خانه ها و لاروها براي پرورش ملکه کاملا روشن نيست. در چنين خانه هايي، قسمت تحتاني سلول به خط وسط شانه موم منتهي مي شود و بر عکس، خانه هايي که در شرايط عادي ساخته مي شوند قسمت ضخيم سلول، بوسيله ساقه کوتاه مومي، به سطح يا لبه قاب چسبيده است. در اين حالت، نوزاد بطرف پايين آويزان است.  در ابتداي ساختمان خانه اضطراري، سلول اصلي (سلول کارگر) بوسيله مايع بخصوصي که از غده زير فکي کارگران ترشح مي شود، انباشته شده، لارو داخل سلول اصلي در سطح آن شناور مي شود. به اين ترتيب، لارو وارد قسمت ويژه اي که براي پرورش ملکه ترتيب داده شده مي گردد. لاروهايي که براي پرورش اضطراري ملکه انتخاب  مي شوند اغلب دو روزه هستند ولي لاروهاي سه روزه هم مي توان يافت. معمولا کارگران کوشش مي کنند که در پرورش اضطراري ملکه از لاروهاي مسن تر استفاده کنند. تجربه ثابت کرده است، لاروهايي که از سه روز بيشتر عمر داشته باشند براي پرورش ملکه مناسب نيستند و در آنها نقايصي يافت مي شود.
در صورتي که لارو انتخاب شده براي پرورش ملکه دو روزه باشد، در حدود 11 روز بعد، ملکه کامل از سلول خارج مي شود و اگر شرايط هوايي مساعد باشد، در فاصله 10 روز بعد جفت گيري کرده خود را براي تخم گذاري آماده مي کند. در اين صورت، از وقتي که کندو ملکه اي را از دست مي دهد تا هنگامي که ملکه تخمگذاري جانشين آن گردد حداقل سه هفته طول مي کشد.
ملکه هايي که از لاروهاي دو روزه يا کمتر به دست مي آيند فرقي با ملکه معمولي که از طريق تخمگذاري مستقيم ملکه در خانه ملکه به دست مي آيند ندارند. بايد توجه داشت که در هر خانه ملکه بيش از يک بار ملکه پرورش داده نمي شود و پس از آن خانه منهدم مي گردد. اندازه و شکل ظاهري سلولهاي ملکه اغلب با هم تفاوت دارند. طول آنها در حدود 5/2 سانت است و قطرشان از قاعده به بعد تقليل مي يابد. و دهانه آن اغلب حدود يک سانتي متر است.
تعداد خانه هاي ملکه که در يک کلني ساخته مي شوند، کاملا متفاوت است و بستگي به نژاد و اندازه کلني دارد. بطوري که اظهار مي شود، نژادهاي ايتاليايي و قفقازي کمتر از نژادهاي ديگر براي بچه بيرون کردن خانه ملکه مي سازند. کلني هاي نژادهاي قبرسي، سوري و مصري گفته مي شود که گاهي تا صد عدد ملکه در هر دفعه پرورش مي دهند. اينکه مي گويند، تعداد ملکه هاي پرورش داده شده در حالت تعويض ملکه کمتر از حالتي است که زنبورها بچه مي کند، تقريبا حقيقت به نظر مي رسد. در حالتي که کلني بخواهد ملکه عوض کند، عده ملکه هاي تازه از 2 تا 3 تجاوز نمي کند ولي در بعضي موارد به تعداد بيشتر نيز مشاهده شده است.
خانه هاي ملکه همگي در يک لحظه ساخته نمي شود و لاروهايي که براي پرورش انتخاب مي شوند ممکن است همگي در يک سن نباشند. نکته جالب اين که هميشه اولين ملکه که از خانه خود بيرون مي آيد به عنوان ملکه کندو انتخاب نمي شود و چه بسا که ملکه هاي بعدي اين سمت را به عهده بگيرند.

ب - به وجود آمدن افراد کارگر يا ملکه:  زنبورهاي کارگر و ملکه همگي ماده اند و از تخمهايي که تلقيح شده اند پديد مي آيند. تنها وجود خانه ملکه و غذاي مخصوص است که موجب پرورش ملکه يا کارگر مي گردد. اين وضعيت به زنبورداران اجازه مي دهد که با انتقال (پيوند) لارو يا تخمهايي که در خانه هاي کارگر وجود دارند و خانه هايي که مصنوعا براي ملکه مي سازند و در کندوهاي بدون ملکه قرار مي دهند، ملکه هاي زيادي پرورش دهند. در اين صورت، واضح است که اختلاف بين ملکه و کارگر ژنتيکي نيست بلکه بسته به طرز پرورش و تغذيه است. سالها قبل ( درحدود 1888) پلانتا متذکر شد که زنبورهاي پرستار، براي تغذيه نوزادان ملکه منحصرا از ترشحات دهان خود استفاده مي کنند و حال آنکه در مورد نوزادان کارگر، پس از روز سوم، مقدار زيادي عسل به غذاي آنها مي افزايند. مواد مترشحه بزاقي محتوي مقدار نسبتا زياد پروتئين و اسيدهاي چرب از نوع اسيد 10- هيدروکسي دسنوئيک مي باشد که بوسيله غدد زير فکي ترشح مي شود.
متاسفانه تجزيه مواد غذايي که براي تغذيه لاروهاي ملکه يا کارگران در سه روز اول به کار مي رود بوسيله متخصصين مختلف نتايج متفاوتي داده است. به همين دليل هيداک نتيجه گرفته است که مواد تشکيل دهنده غذاي لاروي اغلب متغيير است.
اختلاف بين ملکه و کارگر در اختلاف مواد تشکيل دهنده غذاي لارو نيست بلکه به علت تفاوت در ميزان مصرف آن بوسيله لارهاي ملکه مي باشد. هيداک متذکر مي شود که تمام لاروها در سه روز اول زندگي خود، به مقدار مساوي و به حد وفور از غذاي لاروي بهرمند مي شوند ولي از روز سوم به بعد، لاروهايي که براي ملکه شدن پرورش داده مي شوند به همان ترتيب سابق، تغذيه مي شوند و حال آنکه از ميزان جيره غذايي لاروهاي کارگر به مقدار معتنابهي کسر مي شود. در اين صورت، سرعت رشد آنها در سه روز اول مساوي است ولي از آن به بعد، لاروهاي ملکه بسرعت رشد مي کنند و نشو و نماي لاروهاي کارگر کند مي شود. کثرت مواد غذايي براي ملکه چنان است که حتي بعد از بسته شدن خانه هنوز مدتي از آن استفاده مي کند؛ در حالي که لاروهاي کارگر بعد از بسته شدن سلولها اصلا غذايي در خانه ندارند و يا مقدار آن بسيار ناچيز است. در اثر نبودن غذاي کافي، تخمدانها در مرحله لاروي بدون رشد مي مانند و در نتيجه هرمونهايي که بايد از آن ترشح شده موجب صفات ثانوي ملکه مي گردند، هرگز ترشح نمي گردند.

ج - ملکه باکره: وقتي که لارو ملکه به رشد کافي رسيد، زنبوران کارگر خانه آنها را با ورقه نازکي موم مي بندند. وقتي لارو غذاي خود را به اتمام رسانيد، بوسيله رشته هاي ابريشمي که از غده هاي سينه اي  ترشح مي شود پيله نازکي در داخل سلول خود مي سازد و در حالتي که سرش پايين است به خواب يا به حالت استراحت مي رود. سپس تبديل به شفيره شده، بعد به حشره بالغ مبدل مي گردد. وقتي ملکه مي خواهد خارج گردد ابتدا بوسيله آرواره هاي خود، پيله و پوشش مومي سلول خود را قطع مي کند بطوريکه بتواند از سلول خارج گردد. وقتي خارج شد سلول و بقاياي آن فورا بوسيله زنبوران کارگر تميز مي گردد. زمانيکه کلني آماده بچه دادن باشد، معمولا زنبورهاي کارگر براي مدتي مانع خارج شدن ملکه جوان از سلول مي گردند(اين مدت ممکن است چند ساعت و حتي يک روز باشد) و او را از روزنه اي که در قسمت خارجي سلول تعبيه کرده بود تغذيه مي کنند. هنگامي که ملکه مادر بوسيله عده اي از زنبوران از کندو خارج شد، يا اينکه ملکه باکره ديگري که قبلا اجازه خروج يافته است با عده اي بيرون آمد، به اين ملکه اجازه مي دهند که خارج شود و دسته ديگري از زنبوران را با خود ببرد. اين عمل ممکن است چندين بار تکرار گردد و سپس در صورتيکه ملکه مادر هنوز در کندو مانده باشد، معمولا ملکه تازه با او به جنگ پرداخته پس از نابود کردن آن، خود به اداره کندو مي پردازد.
معمولا وقتي يک کلني آماده بچه کردن نيست، اولين ملکه باکره اي که به حالت بلوغ مي رسد اجازه خروج از سلول را پيدا مي کند. وقتي از سلول خارج شد ابتدا متوجه سلولهايي مي شود که در آنها عسل ذخيره شده و مدت دو تا سه روز فقط تغذيه مي کند. در اين مدت، کارگرانکمتر به او توجه دارند و بندرت دورش جمع مي شوند(اگر چه گاهي اوقات ديده شده که عده کمي کارگر در اطراف ملکه جمع مي شوند). چند ساعت بعد از خروج، معمولا ملکه در صدد از بين بردن ملکه موجود در کندو و ملکه هاي ديگري که قبلا از سلولهاي خود خارج شده اند و شفيره هايي که حتي از سلول خارج نگرديده اند بر ميآيد. گاهي ملکه جوان توجهي به مادر خود ندارد و در صدد منازعه با وي بر نمي آيد و چند روزي در کنار هم با هم زندگي مي کنند و حال آنکه وقتي دو ملکه باکره به هم برخورد مي کنند شروع به جنگ مي کنند و آنقدر مي جنگند تا يکي کشته شود. گاهي نيز ملکه باکره اقدام به حمله به سلولهاي ملکه مي کند و آنها را قبل از آنکه به رشد کامل برسند نابود مي کند. در اين حالت، ابتدا به سلولي که بسته شده حمله مي کند.
ملکه باکره وقتي که تقريبا 3-5 روزه است، قبل از پروازهاي مخصوص جفتگيري يا نو پتال پروازهاي اکتشافيدر اطراف کندو مي نمايد. پروازهاي قبل از جفت گيري يا پري نو پتال . جفتگيري معمولا در گرمترين اوقات روز صورت مي گيرد. گاهي ملکه بعد از چند دقيقه جفتگيري کرده به کندو بر مي گردد. ولي اکثر موارد، مدتي که در خارج از کندو مي گذراند از 10 تا 30 دقيقه طول مي کشد.
ملکه بعد از جفتگيري به فاصله 2 تا 3 روز شروع به تخم ريزي مي کند. عقيده عمومي بر اين استکه از اين تاريخ به بعد، ملکه زنبورعسل هرگز جفتگيري نمي کند و از کندو نيز خارج نمي شود مگر اينکه همراه با عده اي زنبور کارگر کندوي خود را به منظور تشکيل کلني جديد ترک نمايد. سني که ملکه در آن جفتگيري مي کند بستگي به شرايط آب و هوايي دارد؛ و بعضا مربوط به نژاد زنبور نيز مي باشد؛ ولي به نظر مي رسد که در فاصله روز ششم تا دهم ملکه جفتگيري مي کند.
مشاهده جفتگيري که مطمئنا در آسمان انجام مي گيرد خيلي کم صورت گرفته است. بنابر گزارشي که در اين خصوص در دست است، زنبورهاي نر در آسمان بسرعت در اطراف ملکه پرواز مي کنند و هر يک کوشش دارند که خود را به او برسانند. اين پرواز دسته جمعي مدتي به طور زيگزاگ ادامه دارد. زنبور نري که موفق به جفتگيري مي شود آلت تناسلي و قسمتي از اعضاي مربوط را از دست داده و مي ميرد و گاهي اوقات وقتي ملکه وارد کندو مي شود اين قسمت از بدن زنبور نر به انتهاي شکمش چسبيده است.
در مدت کوتاهي که عمل جفتگيري انجام مي گيرد، اسپرم نر به واژن ملکه وارد مي شود. براي جلوگيري از خروج و ريزش اسپرم از واژن، حشره نر بلافاصله دهانه خروجي واژن را با ماده ژلاتيني مخصوص مسدود مي کند. اسپرماتوزوئيدها سپس به سمت کيسه اسپرم شناور و در آن متمرکز مي شوند. در کيسه اسپرم، اسپرماتوزوئيدها بطور منظم، پهلوي هم و تقريبا بدون حرکت قرار مي گيرند. آخرين مطالعات نشان مي دهد ملکه معمولا قبل از اينکه شروع به تخم گذاري کند، چندين بار جفتگيري کرده به اندازه کافي براي آينده خود اسپرم ذخيره مي کند.

د - تخمگذاري: کمي بعد از اينکه ملکه جفتگيري کرد، توجه کارگران نسبت به ملکه بيشتر مي شود.  درهر جا که ملکه قرار گيرد حلقه اي از کارگران که اعضاي آن مرتب تغيير مي کند، تشکيل مي گردد. زنبورهاي کارگر جوان اقدام به تغذيه ملکه مي کنند و بدن او را به وسيله شاخک هاي خود لمس نموده با دهان مي ليسند تا مواد مترشحه ملکه را دريافت کرده بين ساير زنبورها تقسيم کنند. اين کارگران همچنين مواد دفعي و تخمهايي را که ملکه مي گذترد جابجا مي نمايند. ملکه هنگام تخمگذاري در روي شانه ها، روي قاعده مشخصي حرکت مي کند.ابتدا سر خود را وارد تک تک سلولها نموده آنها را آزمايش مي کند و سپس تخمي در آن قرار مي دهد. براي اين منظور، شکم خود را خم کرده انتهاي آن را داخل سلول مي کند.
در زمستان و اوايل بهار، معمولا ملکه تخمهاي خود را در سلولهاي مرکزشان قرار مي دهد. وقتي ملکه به سن دو تا سه سالگي مي رسد، مقدار تخم آن بشدت تقليل مي يابد و حتي تخمهايي که مي گذارد، ممکن است تلقيح شده نباشد. در اين صورت، زنبورهاينر حاصل مي شوند. چنين ملکه اي بزودي بوسيله کارگران نابود خواهد شد ولي در صورتي که ملکه جوان جايگزين آن نشود، ملکه پير در بين 3 تا 4 سالگي در اثر پيري مي ميرد. در شرايط استثنايي، يک ملکه ممکن است تا هفت سال هم زنده بماند.

ه - توليد مثل به طريق بکرزايي: در گذشته چنين تصور مي شد که تخم حشرات و ساير حيوانات فقط در صورتي تفريخ مي شود که فکنده شده باشند. اگر چه اين عقيده در مورد خيلي از جانوران صادق است ولي کليت ندارد و هستند جانوراني که ممکن است تخم آنها، بدون انکه فکنده شود، نشو و نما پيدا کند. اين طريق توليد مثل را بکر زايي مي گويند. در زنبور عسل تخمهاي فکنده نشده توليد افراد نر مي کند.
اين که يک ملکه چگونه مي تواند به اختيار خود تخم تلقيح شده يا نشده بگذارد، مربوط به وجود کيسه ذخيره اسپرم است. اين کيسه کروي شکل انبار اسپرماتوزئيدهاست و بوسله لوله باريکي به زهدان ارتباط دارد. اين لوله باريک مجراي اسپرم نام دارد. قسمتي از اين لوله که معبر اسپرماتوزئيد است، عمل تلمبه تحت کنترل را، در خالي کردن اسپرماتوزئيد، انجام مي دهد. بدين ترتيب که ملکه بوسيله آن قادر است مانع خروج اسپرم شده يا اراده به خارج کردن اسپرماتوزوئيد و هدايت آن به داخل زهدان نمايد و تخمهاي در حال خروج از زهدان را تلقيح نمايد.
معمولا يک يا دو اسپرماتوزوئيد از سوراخ ميکروپيل وارد تخم مي گردد.

و - ديدن ملکه: بعضي از مربيان وقت زيادي براي جستجوي ملکه صرف مي نمايند ولي بهتر است بجاي اين کار اطلاع حاصل کنند که ملکه خوب کار مي کند يا خير. اگر در کندو به مقدار کافي نسل زنبور در مراحل مختلف ديده شود که در قابها بطور منظم برقرار شده اند، نشان مي دهد که فعاليت ملکه رضايت بخش مي باشد. بنابراين، احتياجي نيست که تمام کندو بازرسي شود و امتحان يکي دو قاب نسل کافي است. ولي اگر حتما لازم باشد که ملکه ديده شود بايد کندو را با آرامش کامل باز نمود و حتي الامکان کمتر دود داد و اگر کندو دو طبقه و نسل در هر دو طبقه وجود دارد بايد طبقه بالا را برداشت و آن را روي سرپوش کندو قرار داد و به آزمايش طبقه بالا پرداخت؛ يعني قاب مجاور جدار را خارج و به بدنه کندو در خارج تکيه داد تا جا براي حرکت قابهاي ديگر فراهم گردد. سپس قابهاي ديگر را، يکي بعد از ديگري، امتحان نمود.
هر قابي که خارج مي شود بايد يک نگاه سطحي، در داخل کندو و در روي قاب بعدي انداخت تا اگر ملکه واضح باشد ديده شود. و بايد هر قاب را که خارج شده است با دقت معاينه کرد؛ مخصوصا قابهايي که داراي تخم مي باشد. زيرا معلوم مي کند که ملکه بايد روي اين نوع قاب باشد، و اگر در قابهاي اين طبقه تخم و لارو جوان ديده نشود، بايد حدس زد که ملکه در طبقه ديگر کندو است و بايد قابهاي طبقه مزبور را نيز با دقت بررسي کرد. اگر کندو در اين موقع تکان داده شود يا دود زيادي به کار برود، ممکن است ملکه خود را مخفي کند؛ حتي ممکن است در جدار طرفي کندو يا روي تخته کف زير قابها برود که در اين صورت پيدا کردن آن مشکل است.

عملياتي که روي ملکه انجام مي گيرد:
اين عمليات قطع بال يا علامتگذاري است. براي اين کار بايد ملکه را گرفت و چون کار مهمي است و بايد با دقت کامل صورت گيرد، بهتر است ابتدا در روي زنبورهاي نر آزمايش کرد و پس از ورزيده شدن، در مورد ملکه اجرا کرد.
بايد با ملايمت بالهاي ملکه را گرفته آن را از روي قاب بلند کرد؛ و نبايد در اين موقع به شکم آن فشار وارد شود. بعد از گرفتن بايد آن را به دست ديگر بطوريکه اقلا دو پاي يک طرف آن بين انگشت شست و سبابه گرفته باشد منتقل نمود و از آوردن فشار زياد خودداري کرد. در اين حالت، بايد بالهاي آن آزاد باشد. معمولا ملکه نيش نمي زند و در اين صورت، مي توان يک بال آن را قيچي کرد و يا با مرکب مخصوص، پشتش را علامتگذاري نمود. براي چيدن بال، بايد قيچي مرتبي به کار برد و نصف طول بال را بريد و نبايد بيشتر قطع شود. و دقت شود که پاها در اين موقع قطع نشوند. بعضي مربيان بال ملکه را در يکسال از طرف راست و در سال ديگر از طرف چپ قطع مي کنند و از روي آن سن ملکه مشخص مي گردد و علامتگذاري معمولا با رنگ زرد در بالاي پشت يا در قسمت سينه انجام مي گيرد. در زنبورهاي تيره بسرعت ملکه مشخص مي گردد و اين رنگ زود خشک شود. معمولا لاک ناخن يا رنگهايي نظير آن را مي توان بکار برد. ملکه را مي توان داخل قفسه ملکه هدايت نمود بدون آنکه گرفته شود. اين عمل را با قرار دادن دهانه باز جعبه در جلو ملکه و قرار دادن انگشت شست و سبابه در طرف ديگر آن انجام مي دهند. ملکه بعد از اينکه چند روز در قفس نگاهداري شود، کوچکتر از ميزان معين در موقع تخمگذاري و سبکتر است و بنابراين اگر آزاد گذارده شود بسهولت پرواز کرده، گم خواهد شد.

ز - وارد کردن ملکه تازه به کندو: اين عمل بمنظور تعويض ملکه صورت مي گيرد. در اين روش، مربيان ملکه لازم را از موسسات تربيت ملکه خريداري و از آن استفاده مي کنند. مي توان تعويض ملکه را در هر موقع سال عملي نمود ولي اغلب آن را در اواخر دوره عسل کلي و يا در اوايل بهار انجام مي دهند و معمولا در بهار، هنگام جلوگيري از بچه دادن، به اين کار اقدام مي کنند. در هر صورت، براي شروع به اين کار، بايد نصف روز يا چند ساعت قبل از آن که ملکه جديد وارد شود، ملکه سابق را بگيرند و بيرون کنند؛ يعني کندو را ((يتيم)) نمايند و اين عمل بدين جهت صورت مي گيرد که زنبوران به وضعيت غير عادي و فقدان ملکه پي برده ملکه جديد را به آساني بپذيرند. بايد در موقع تعويض ملکه، اثري از حجرات ملکه در کندو نباشد؛ و اگر وجود دارد از بين برده شود. گاهي نيز گرفتن ملکه سابق و وارد کردن ملکه جديد را با هم انجام مي دهند. ملکه سابق که گرفته شده، اگر زنده است، بايد آن را در قفس ملکه نهاد و در کندوي ديگر بالاي صفحه جدا کننده ملکه قرار داد تا ملکه جديد شروع به تخمگذاري نمايد. چنانچه زنبورها ملکه جديد را از بين ببرند، مي توان ملکه قديم را موقتا به کند برگرداند تا بعدا ملکه ديگري فراهم کرد.
اغلب اين کار را به کمک قفسه ملکه صورت مي دهند؛ و قفس ملکه به صورتهاي مختلف ساخته مي شود و معمولا جعبه کوچکي است که يک يا دو طرف آن، توري سيمي و دهانه آن باز مي باشد و ملکه در آن قفس نگهداري مي شود. دهانه باز قفس را با ورقه اي از قند مي پوشانند؛ و اگر کندو قوي باشد روي قسمتي از آن، قند و کاغذ مي چسبانند و اگر کندو ضعيف باشد به همين ترتيب، بدون کاغذ، در حالي که ملکه در داخل آن قرار دارد آن را در بالاي قسمت قابهاي تربيت نسل مي گذارند بطوري که طرف سيمي آن به طرف پايين و بين فاصله قابها واقع باشد. در اين صورت، زنبورهاي کندو از فواصل توري سيمي، ملکه را تغذيه خواهند نمود و با آن آشنا مي شوند و در عين حال ملکه بوي کندو را به خود مي گيرند و همچنين زنبورها شروع به خوردن ورقه قند دهانه قفس نموده، از سوراخ مزبور ملکه را آزاد مي نمايند.
بعد از قرار دادن جعبه ملکه نبايد براي مدت يک هفته کندو را باز و ملکه را ناراحت کرد. اگر قبل از شروع تخمگذاري کندو را باز کنند، اغلب اتفاق مي افتد که زنبورها ملکه را بکشند.

منبع: دکتر محمد عراقی/زنبورداری عملی/توليد  مثل و تشکيلات کندوي زنبور عسل

آشنايي با دو نوع بوقلمون : برنز آمريكاي شمالي و سفيد هلندي

بوقلمون برنز

بوقلمون برنز از نژاد بوقلمون هاي اهلي است . اگرچه رشد به مراتب بيشتري دارد ولي از نظر ظاهر بسيار شبيه بوقلمون وحشي آمريكاي شمالي است .

با وجود اينكه نژاد اين دسته از ماكيان در سالهاي اخير رو به نقضان گذاشته است ولي باز مي توان از آنها به عنوان موجودات خوب و مولد خانگي ياد كرد.گزارشات حاكي از اين است كه بوقلمون هاي برنز در مقايسه با ساير گونه هاي بوقلمون اندكي آرام تر هستند و اين باعث مي شود كه به راحتي بتوان آنها را در كنار خود نگهداري نمود.پرورش دهندگان اين حيوان مي گويند زماني كه شما وارد محل زندگي بوقلمونهاي برنز بشويد آنها به راحتي براي دريافت غذا به شما نزديك مي شوند .مثل بيشتر بوقلمونها ، بوقلمونهاي برنز نسبت به سرما و تغييرات آن بسيار حساس مي باشند و بايستي در قبال چنين شرايطي محفوظ نگه داشته شوند .اغلب خانواده هاي بوقلمون برنز به عنوان حيوانات خانگي به فروش مي رسند.در مرحله بلوغ بوقلمونهاي برنز معمولاُ وزني بين 25 تا 40 پوند دارند ، اين در حالي است كه وزن بوقلمونهاي ماده بين 14 الي 26 پوند متغيير است .پرهاي آنها رنگ سياه مات دارد و لكه هاي قهوه اي متمايل به سبز بر روي آنها در زير نور خورشيد مثل رنگهاي متاليكي مي درخشد .كفل اين نوع بوقلمون رنگ برنز خاصي دارد در حالي كه پرهاي ناحيه جلوي بدن او بيشتر قرمز و سبز رنگ است . لبه دم بوقلمون برنز ،دور تا دور نوار سفيد رنگي دارد . در حال حاضر دو نوع از بوقلمونهاي برنز وحشي و سينه پهن بيشتر با مقاصد تجاري توليد ميشوند و دليل آن اين است كه سينه آنها گوشت نسبتاً زيادي دارد .بوقلمونهاي برنز به آمريكاي شمالي تعلق دارند .از حدود 500 سال قبل قوم  آز تك آنها را به عنوان حيوان خانگي مورد استفاده قرار مي دادند.اگرچه هر دو نوع بوقلمونهاي برنز در آمريكا كمياب شده اند وليكن بوقلمون سينه پهن بيشتر مورد استفاده عموم قرار دارد . اين نكته را نيز بايد افزود كه پرورش سينه پهن ها بسيار مشكل تر از نوع وحشي آنها مي باشد و دليل آن اين است كه آنها به دليل سينه پهنشان نمي توانند جفت گيري كنند و تكثير آنها به صورت تلقيح مصنوعي صورت مي گيرد . تا سال 1960 بوقلمونهاي برنز عمده ترين بوقلمونهاي بودند كه در ايالات متحده پرورش داده مي شدند.

پرورش و تكثير :

بوقلمونهاي برنز نر را مي توان با زايده گوشت زير گردنشان از بوقلمونهاي ماده تشخيص داد .برخلاف نوع وحشي بوقلمونهاي برنز كه به طور طبيعي جفت گيري مي كنند بوقلمونهاي سينه پهن به دليل سينه پهن خود ، نمي توانند به طور طبيعي جفت گيري كنند . تلقيح مصنوعي روشي است كه در اين مورد به كار گرفته مي شود.

بوقلمون سفيد:

امروزه اختلالاتي در مورد نژاد بوقلمون ((وايت هلند)) به وجود آمده است . اگرچه اغلب بوقلمونهاي سفيد را به نام ((وايت هلند)) مي شناسند ولي همه آنها استانداردهاي نژاد مزبور را دارا نمي باشند .نژاد بوقلمونهاي واقعي ((وايت هلند)) روز به روز كمياب تر مي شود . بنابراين اقدامات حمايني جهت حفاظت آنها بايد صورت گيرد .بوقلمونهاي ((وايت هلند)) ديگر به طور گروهي پرورش داده نمي شوند .پرورش دهندگان نژاد اصيل بسيار كم هستند و آنها بر اين نكته اتفاق نظر دارند كه بوقلمونهاي مذكور با استاندارهايي مورد ارزيابي قرار مي گيرند كه به مرور زمان از استانداردهاي نژاد اصيل فاصله گرفته است . اين نوع بوقلمونها تنها توسط علاقه مندان پرورش داده مي شوند و پرورش آنها بسيار محدود مي باشد

در حال حاضر نوعي از بوقلمون ((وايت هلند)) به طور تجاري پرورش داده مي شوند .

اگرچه امروزه بيشتر گونه هاي بوقلمون سفيد هلندي كه به منظور مقاوم بودن با نژادهاي ديگر آميخته شده است داراي چشمهاي قهوه اي رنگ مي باشند وليكن نژاد اصيل اين دسته از بوقلمونها داراي چشمان آبي بوده است.برخي از انواع نر اين بوقلمونها هنوز هم داراي غبغب سياه هستند.رنگ گردن و زير گردن بوقلمونها مثل ساق پا و انگشتان پاي آنها ، سفيد متمايل به صورتي مي باشد.منقار آنها هم رنگ صورتي دارد و هم مي تواند رنگ استخواني داشته باشد .در روي سر بوقلمونهاي مزبور نشانه اي از رنگ سرخ آبي وجود دارد.بقيه اندام بوقلمون وايت هلند را پرهاي شاداب سفيد رنگ پوشانده است . امروزه ، گونه هاي از بوقلمونهاي سفيد هلندي كه با بوقلمونهاي ((لارج وايت)) آميخته شده است داراي سينه اي پهن و پاهاي كوتاه تر در مقايسه با گونه هاي اصيل مي باشند.بوقلمونهاي نر اصيل معمولا  حدود 33 پوند و نوع ماده حدود 18 پوند وزن دارند.اگر چه نمي توان به طور قطعي اظهار نظر نمود ولي باور بر اين است كه بوقلمونهاي ((وايت هلند)) در كشور هلند پرورش يافته و نژاد آنها گسترش يافته است .ذر اين ميان بوقلمونهاي وحشي نيز از آمريكا به اروپا صادر شده اند ولي هلند و اتريش به گونه هاي سفيد كه يكي از آنها همين نوع است علاقه مند بوده اند.

اولين بار ، بوقلمون در اوائل قرن 18 وارد ايالات متحده و بريتانيا گرديد و تا سال 1847 نژاد استاندارد اين حيوان محفوط بوده است .امروزه گونه هاي وايت هلند كه به طور تجاري هم پرورس داده مي شوند از مشهورترين گونه هايي هستند كه در تعطيلات زمستاني در ايالات متحده به فروش مي رسند وليكن بيشتر آنها اصيل نيستند و يا به عبارت ديگر گونه هاي اصيل بوقلمون مذكور نسبتاً كمياب است .

اطلاعات ويژه مراقبتي :

مراقبت از بوقلمونهاي وايت هلند شبيه ساير بوقلمونها مي باشد . و به خاطر جثه بزرگشان براي اين حيوانات بايد به حد كافي فضاي لازم براي حركت وجود داشته باشد.

پرورش و تكثير

بوقلمونهاي اصيل ((وايت هلند)) را به سختي مي توان پيدا كرد و نژاد آنها به ندرت پرورش داده مي شود . برخلاف گونه هاي تجاري اين نوع واقعي آن براي پرورش و تكثير نياز به تلقيح مصنوعي وجود ندارد.

منبع : سایت www.ipiran.com 

تهيه جوجه بوقلمون

  جوجه بوقلمون را مي توان مانند جوجه مرغ به وسيله جوجه كشي طبيعي يا جوجه كشي مصنوعي تهيه كرد در پرورش صنعتي بوقلمون معمولااز جوجه كشي مصنوعي استفاده ميشود

  تخم ها بايد داراي اندازه مناسب براي جوجه كشي باشد .

  حرارت نا مناسب ،نگهداري طولاني وبالاخره دستكاري وتكان شديد تخم باعث نابودي جنين داخل تخم ميشود .

  مدت جوجه دراوري در بوقلمون 28 روز است . معمولا جوجه ها از روز 27 شروع به نوك زدن و درآمدن از تخم ميكنند .

  تشكيلات جوجه كشي بايد از سطح بهداشتي بالايي برخوردار باشد .

  ضدعفوني دستگاه وتخم ها بايد قبل و بعد از هربار جوجه كشي انجام شود

  حرارت لازم براي جوجه كشي 37-38 درجه سانتيگراد ميباشد

  رطوبت نسبي بايد در حدود 60درصد در 24 روز اول و 70 درصد در 4 روز آخر باشد .

  عمل چرخاندن و تهويه نيز بايد بصورت مطلوب انجام شود .

نكات مهم در جوجه ريزي

  بستر با ضخامت 8 سانتي متر از تراشه و چوبهاي تميز اشباع ، خشك و عاري از آلودگي هاي خارجي و گرد و خاك .

  مادر مصنوعي با 38 درجه سانتي گراد و حرارت سالن 22 تا 26 درجه سانتي گراد و گارد محافظ بقطر 4 متر جهت 250 قطعه جوجه يكروزه بمدت يك هفته تعداد 4 عدد آبخوري داخل گارد .

  يك ساعت استراحت در صورت انتقال از يك سايت طولاني و سپس جوجه ريزي و دادن آب و دادن خوراك يك ساعت بعد از جوجه ريزي .

  دادن خوراك يك ساعت بعد از جوجه ريزي

  توجه خاص به درجه ها و معرفي منابع حرارتي ، آب و خوراك ،جلوگيري از ورود موش و ساير پرندگان وحشي

  ساختمان اداري و مسكوني داخل مزرعه احداث شود ،ايجاد حوضچه ضد عفوني به ابعاد و عمق مناسب در مدخل درب ورودي سالن ها استفاده از چكمه و لباس مناسب

  فضاي مورد نياز جوجه يك روزه تا 8 هفته ،8قطعه در هر متر مربع و از 8 هفته تا پايان دوره پرورشي ، حد اكثر تا4 قطعه در هر مترمربع .

مهندس محمد حسامی

بهينه كردن عملكرد بوقلمون در تابستان
Optimizing Turkey Performance in the Summer

با اينكه تابستان گرم براي گردش و تفريح دلپذير است ولي براي صنعت پرورش بوقلمون ناخوشايند مي باشد در اين حالت ميزان رشد و توليد تخم عمدتا به خاطر افزايش كرچي كاهش مي يابد. كه يك اثر كاهشي نامتناسب در توليد گوشت سينه بوقلمون دارد. بايد از خود پرسيد كه چه چيز مي تواند اين اثرات زيان آور را كاهش دهد؟
براي حل اين مشكل معمولا عاقلانه به نظر مي رسد كه به علت اصلي اين مسئله برگرديم. اولين موضوع در مورد پرورش بوقلمون اين است كه آنها بتوانند زنده بمانند و اين بدان معني است كه درجه حرارت بدن آنها بايستي در شرايط متغير محيطي ثابت بماند. درجه حرارت نرمال بدن بوقلمونها 41 تا 41/2 درجه سانتي گراد مي باشد. هضم غذا, فرايند رشد و فعاليت در بوقلمون ايجاد حرارت مي كند كه دفع اين حرارت بايستي از طريق تشعشع حرارتي و انتقال صورت گيرد و وقتي لازم باشد بوقلمون مي تواند با له له زدن (نفس نفس زدن) ميزان اتلاف حرارتي را به طريقه خنك شدن تبخيري افزايش دهد.
بازده يا كارآيي دفع حرارت بستگي به درجه حرارت محيط و حركت هواي اطراف پرنده دارد اتلاف حرارتي از طريق تشعشع توسط تراكم گله تحت تاثير قرار مي گيرد و هر چقدر پرندگان نزديك به يكديگر باشند تشعشع حرارتي يكديگر را بيشتر جذب مي كنند بنابراين فاكتورهاي مديريتي بر روي اثرات درجه حرارت محيطي خيلي موثر مي باشند. با گردش هواي اطراف, حرارت بدن بوقلمون دفع مي شود بطوريكه مي تواند درجه حرارت بدنش را بصورت ثابت حفظ كند گردش هواي اطراف پرنده عامل مهمي در كاهش استرس گرمايي است بنابراين ونتيلاتورهاي (هواكشهاي) با سرعت بالا ترجيح داده مي شوند براي همين منظور هواكشهاي مدور كه باعث جريان هواي بالاي سر پرندگان مي شوند مفيد مي باشند.
در روزهاي بسيار گرم بوقلمونها در مسير جريان هواي ناشي از اين هواكشها قرار مي گيرند و سرشان را در داخل هواي پرجريان قرار مي دهند. جريان هواي حاصل از هواكشهاي مدور تعبيه شده مي تواند بطور دقيق برآورد شود بشرطي كه آنها در سالنهاي پرورشي نصب شده باشند همچنين احتمال مي رود كه سرمايه گذاري جهت پرورش تجاري ارزشمند باشد بويژه اگر پرندگان سنگين وزن را پرورش دهيم.
بطور نظري كاهش درجه حرارت آب قابل دسترس پرندگان داراي مزاياي زيادي است اگرچه مدارك كمتري در مورد اين موضوع وجود دارد. ممكن است كه اين مسئله با آب نوشيدني خنك حل شود ولي در اين حال امكان دارد روشهايي براي جلوگيري از افزايش دماي آب در آب و هواي گرم وجود داشته باشد. بخاطر مكان قرار گرفتن لوله هاي آب, اگر آب قابل دسترس پرندگان گرم باشد يك اثر منفي در توانايي پرندگان براي خنك كردن خودشان خواهد گذاشت. ممكن است دليلي براي عايق كردن لوله هاي آب مصرفي و مخزن آب وجود داشته باشد. كار كردن با ماده هاي تخمگذار (تخمي) مزاياي بالقوه آب خنك را آشكار مي سازد.
جدول 1 : عملكرد جوجه هاي تخمي در دماي 33 درجه سانتي گراد با آب آشاميدني گرم و خنك
 

هدف عوامل گزارش شده فوق اين است كه بوقلمونها غذاي بيشتري را بدون اصلاح درجه حرارت بدنشان مصرف كنند. بوقلمونها نمي توانند تخم يا گوشت توليد كنند مگر اينكه مواد مغذي مصرف كنند. همچنين متخصصان تغذيه نقش مهمي در كاهش اثرات زيان آور ناشي از درجه حرارت تابستان دارند در درجه حرارت بالاتر بوقلمون به انرژي كمتري جهت ثابت نگهداشتن درجه حرارت بدنش نياز دارد بنابراين نسبت مواد مغذي ضروري بايستي كمتر باشد وقتي كه آب و هوا گرم است بوقلمون بخاطر جلوگيري از ايجاد حرارت دروني بدن فعاليت كمتري مي كند بنابراين زمان بيشتري را براي خوردن و ايستادن صرف نخواهد كرد.
مواد مغذي بايد در زمان كمتري مصرف شود اين حالت مي تواند با افزايش درصد مواد مغذي در جيره حاصل گردد بنابراين بهترين روش جهت كاهش نسبت مواد مغذي به انرژي, كاهش مقدار انرژي قابل متابوليسم نمي باشد بلكه افزايش مقادير ساير مواد مغذي است اين امر باعث افزايش هزينه هر تن ماده غذايي و كاهش ضريب تبديل غذا مي شود و لي در حفظ ميزان رشد و عدم كاهش تعداد تخم موثر خواهد بود. به شرطي كه براي پرورش دهنده عملي باشد. روش ديگر موجود متخصصان تغذيه كاهش مقدار درجه حرارت حاصل از جيره است كه توسط بوقلمون مورد هضم قرار مي گيرداين روش با موارد زير حاصل مي شود:
1- افزايش ميزان انرژي حاصل از چربيها يا روغنها نسبت به كربوهيدراتها
2- كاهش ميزان اجزاي جيره كه فيبر بالايي دارند
3- كاهش مقادير اضافي نيتروژن دفعي حاصل از درصد كل پروتئين, در حاليكه مقادير اسيدهاي آمينه ضروري در حد تعادل باشد
همچنين احتمال مي رود كه در درجه حرارت بالا اثرات متقابل ما بين اسيدهاي آمينه افزايش يابد نمونه هايي از اين مورد در نتايج حاصل از آزمايشات But گزارش شده است در اين آزمايش نتايج حاصل از درجه حرارت هاي 15 و 25 با دو برنامه غذايي مقايسه شدند. يكي از برنامه هاي غذايي توسط But پيشنهاد گرديد و برنامه ديگر شامل سطوح لايزين و متيونين مختلف بود كه با افزودن 10 درصدي منبع سنتتيك اين اجزاء همراه بود.
به نظر مي رسد كه از سن 0 تا 68 روزگي پاسخ رشد يكساني در هر دو برنامه دمايي با افزودن اسيدهاي آمينه حاصل ميگردد. اما از 68 تا 134 روزگي اثرات متقابل محسوسي ما بين مواد مغذي نسبت به درجه حرارت بالا مشاهده ميگردد.


جدول 2 : اثرات دما بر روي اسيدهاي آمينه از 68 تا 134 روزگي  

*لايزين و متيونين به نسبت 10% افزايش يافته است

در نتيجه افزودن اسيدآمينه در درجه حرارت بالا يك كاهش محسوسي در رشد وجود دارد كه اين حالت در درجه حرارت پايين مشاهده نمي گردد و علت آن هنوز معلوم نشده است اما احتمال مي رود كه يك اثر معكوسي ما بين اين دو اسيدآمينه وجود داشته باشد. همانگونه كه نسبت آرژنين به لايزين در حيوانات متاثر از درجه حرارت مي باشد اين نسبت هم مورد ترديد ميباشد كه تحقيقات بيشتري را مي طلبد ضمنا BUT پيشنهاد كرد در سنين بالا بايستي مقدار آرژنين حداقل 15% بيشتر از مقدار لايزين باشد.
همانند كاهش مصرف غذا در درجه حرارت بالا مصرف ويتامين ها و مواد معدني نيز كاهش مي يابد معمولا مقادير آنها در حد كافي است ولي منطقي به نظر مي رسد كه در مخلوط كردن ويتامين و مواد معدني مقدار يكي از آنها به اندازه 20 تا 30 درصد افزايش يابد. بوقلمونها مي توانند ويتامين C را خودشان توليد كنند بنابراين افزودن آن در جيره لازم نيست با اين وجود توانايي پرندگان در توليد ويتامين C در اثر استرسهايي نظير درجه حرارتهاي بالا كاهش مي يابد به همين دليل افزودن ويتامين C به جيره بوقلمونها در آب و هواي گرم مفيد مي باشد. متاسفانه ويتامين C با پليت كردن خوراك از بين مي رود ولي امروزه يك ويتامين C مقاوم به حرارت توليد مي شود اگر اين ويتامين در جيره قابل استفاده نباشد افزودن آن به آب آشاميدني بوقلمون ممكن است مطلوب باشد.
همچنين متخصصان تغذيه مي توانند در كيفيت پليت هاي توليدي و انتخاب اجزاي آن موثر واقع شوند حداقل 15% گندم در جيره پيشنهاد مي گردد چربي يا روغن هاي افزوده شده به جيره نبايستي به اندازه اي زياد باشد كه آسياب قادر به تهيه پليتهاي خوبي نباشد. كيفيت پليت هميشه مهم مي باشد اما اين موضوع در آب و هواي گرم بسيار مهمتر است چرا كه زمان ممكن براي تغذيه مقدار غذاي مصرفي بسيار كم مي باشد.
با بروز اولين استرس اگر بوقلمون قادر به از دست دادن گرماي بدن بخاطر درجه حرارت بالاي محيطي نباشد هيچ متخصص تغذيه اي قادر به تحريك رشد يا توليد تخم در بوقلمون نخواهد بود بنابراين بهترين موقع براي دريافت غذاي كافي سردترين زمان از روز مي باشد و احتمالا اين زمان قبل از طلوع آفتاب است بنابراين بهتر است كه مكمل ها به جاي شب, قبل از طلوع آفتاب به جيره اضافه شوند.

منبع : www.parsbiology.com

نوشته : Dr Cliff Nixey
ترجمه : ام البنين پيراهري
قربان الياسي

در این قسمت خلاصه ای از بیماریها ی رایج در واحد های پرورش بوقلمون مطرح میشود .

نام بیماری:نیو کاسل

سبب شناسی :پارامیکزوویروس

نشانیها :علائم تنفسی ٬نفس نفس زدن ٬ترشحات بینی و گاهی صدای خس خس ٬وجود زخم در روی غدد پیش معده . علائم عصبی پس از چند روز ظاهر میشودنظیر پیچیدن گردن و سر ٬ فلجی پا و بالها . علائم گوارشی مانند اسهال ٬خونریزی روی غدد و پیش معده و اسهال سبز .

درمان : بهتریت راه پیشگیری است . سویه های مختلف واکسن نیوکاسل موجود است که میتوان استفاده نمود .

نام بیماری : مایکو پلاسموز بوقلمون

سبب شناسی : مایکو پلاسما مله آگریدیس(MM)

نشانیها :جوجه های جوان نشانیهای خفیف تنفسی و گاهی سینوزیت ٬ بعضی اوقات پیخ خوردگی همراه با استئومیلیت و گاهی نیز اختلالاتی در پاها دیده میشود ٬بی اشتهایی شدید نیز بروز میکند .

درمان :تهیه جوجه از گله ای که عاری از این میکروب باشد بهترین راه است ولی استفاده از لینکو مایسین یا جنتا مایسین میزان بروز تورم کیسه های هوایی را کاهش میدهد و وزن را افزایش میدهد .

نام بیماری :سینوزیت عفونی

سبب شناسی : مایکوپلاسما سینویه (MS)

نشانیها :ترشحات زرد تا خاکستری رنگ در اکثر ساختارهای دارای غشاء سینویال مخصوصاً در مفصل خرگوشی ٬لاغری و زمین گیر شدن و ایجاد تاول در ناحیه سینه به دلیل نشستن زیاد.

درمان : تهیه جوجه از گله مادر عاری از بیماری . تترا سایکلین ها ٬لینکو مایسین٬ لینکواسیکتین ٬تایلوزین در این بیماری تا حدی موثر است .

نام بیماری: یسنوزیت عفونی

سبب شناسی : مایکوپلاسماگالی سپتکوم(MG)

نشانیها :تورم یک یا هر دو سینه تحت حدقه ای ٬ترشحات زیاد بینی ٬ التهاب کیسه های هوایی ٬لاغری و کاهش وزن بدن

درمان :تهیه جوجه از گله های مادر عاری از بیماری و جلوگیری استرس . تایلوزین و تتراسیکلین تا حدی موثر است.

نام بیماری : کلی باسیلوز

سبب شناسی : اشر شیاکلی

نشانیها : کیسه هایی هوایی ضخیم میشود و ترشحات پنیری شکل دیده میشود . اغلب همراه با آن پریکاردیت چسبنده ایجاد میشود . تشخیص با استفاده کشت میکروبی قطعی میشود .

درمان :رعایت بهداشت در گله و جلوگیری از استرس در پیشگیری موثر است .کلرامفنیکل ٬فورازولیدون در درمان آن موثر است ولی توصیه می گرددکشت میکروبی و آنتی بیوگرام انجام گردد .

نام بیماری : عفونت کیسه زرده

سبب شناسی : سانمونلاوکلی باسیل

درمان : توسط آنتی بیوتیکهای وسیع الطیف . توصیه میگردد بعد از ورود جوجه درمان با فلومکوئین شروع گردد .

نام بیماری : سانمونلوز

سبب شناسی : باکتری سانونلاپولوروم

نشانیها : بیماری عفونی قابل انتقال از طریق تخم است . میزان ابتلا 4 تا 5 روز بعد از تولد افزایش می یابد ٬بی اشتهایی اسهال سفید چسبنده به اطراف مخرج٬ جمع شدن جوجه اطراف منبع حرارتی ٬جیک جیک کردن با صدای بلند ٬مشاهده میگردد .بعد از چند روز ممکن است پرندگانی که در ماشین جوجه کشی میکروب را استنشاق کرده باشند ٬نشانیهای تنفسی را بروز میدهند . ندولهای خاکستری در ریه ٬کبد ٬قلب و دیواره روده دیده میشود . در سطح مخاطی روده باریک پلاکتهای سفید بوجود می آیند . حالبها در اثر اورات اتساع می یابند .

درمان : بهترین راه تهیه جوجه از گله های مادر و کارخانه های جوجه کشی عاری از آلودگی است .

نام بیماری : کریزای بوقلمون

سبب شناسی : بروتلااویوم

نشانیها : خروج موکوئیدی شفاف از بینی و ترشحات کف آلود چشم همراه با عطسه سکردن ٬جیغ کشیدن و تکان دادن سر ٬ترشحات به مرور غلیظ میشوند و باعث بهم چسبیدن پلکها میشوند.

درمان : جهت پیشگیری باید در بین دو دوره جوجه ریزی سالن بدرستی ضد عفونی گردد . در گله مبتلا گرم کردن سالن و تهویه مطلوب بهمراه استفاده از جیره با کیفیت بالا و افزودن ویتامین و الکترولیت به آب در بعضی اوقات اسپری کردن تتراسیکلین میتواند موثر باشد .

نام بیماری: آریزونوز (عفونت پاراکولون)

سبب شناسی : باکتری آریزوناهیناشاوی

نشانیها : پژمردگی ٬اسهال٬چسبیدن اسهال به مخرج٬عدم تعادل٬لرزش٬پیچش گردن و مرگ ومیر زیاد مشاهده میگردد . عموماًدر سنین زیر 3 هفتگی دیده میشود . کبد زردرنگ ٬لکه لکه و بزرگ میشود . ناحیه دوازدهه روده پرخون میگردد. در اغلب موارد به کار بردن فورازولیدون در جیره برای چند هفته اول زندگی مفید است .

نام بیماری :آسپرژیلوز

سبب شناسی :آسپرژیلوس فو میگاتوس(قارچ)

نشانیها : آلودگی محیط جوجه کشی باعث ابتلاءجوجه های جوان به این بیماری میگردد . تنگی نفس ٬تنفس با دهان باز (دهنک زدن )٬سیانوزو تنفس سریع از علائم اولیه این بیماری است .اکثر پرندگان مبتلا بعد از اینکه پاهایشان گرفته میشود میمیرند .نشانه های اختلال سیستم عصبی مرکزی شامل عدم تعادل٬افتادن و فلجی مشاهده میگردد. معمولاًندولهای زرد رنگی در ریه ها و کیسه های هوایی و نای دیده میشود . آسیت نیز بسیار مشاهده میشود.

درمان : درمان اقتصادی نمی باشد و بهترین روش پیشگیری است٬لذا باید جوجه از گله های مادر وجوجه کشیهای فاقد آلودگی تهیه شود . هنگام شستشو سالن از سولفات مس جهت ضد عفونی کردن سالن استفاده میگردد ٬زیر آبخوریها یا دانخوریها خیس نباشند . از نیستاتین در درمان این بیماری استفاده میشود .

نام بیماری : کوکسیدیوز

سبب شناسی : انواع آیمریا

نشانیها : اسهال٬کم اشتهایی ٬کم خونی ٬بیحالی ٬خواب آلودگی و گاهی نیز خون در مدفوع دیده میشود . خونریزی در روده مخصوصا ًدر ناحیه رکتوم مشاهده میشود. این بیماری انگلی در زمان پیشرفت مشاهده میگردد .

درمان : بهترین راه استفاده از کوکسیدیو استات در جیره جوجه ها ست که باید از هفته سوم در جیره استفاده گردد . لازم به ذکر است در طول دوره پرورش بهتر است از چند نوع کوکسیدیواستات استفاده شود. از آمپرولیوم٬سوفاکینوکسالین در درمان کوکوکسیدیوزاستفاده میشود.افزودن ویتامینهای AوKدر دان نیز در کاهش مرگ و میر موثر است .

نام بیماری: ریکتز

سبب شناسی : کمبود دیتامین D3 و فسفر

نشانیها: لنگش پرنده مبتلا٬استخوان نرمی ٬چمباتمه زدن جوجه بیمار مشاهده میگردد.

درمان : در آغاز باید جیره اصلاح شود و تعادل بین کلسیم و فسفر برقرار گردد و میزان ویتامینd3 جیره کنترل شود . در صورت ابتلا میتوان بعد از انجام موارد مذکور ٬به مدت دو هفته به جیره گله حدودسه برابر مقدار عادی ویتامین D3اضافه گردد .

نام بیماری: پروزیس

سبب شناسی : کمبود منگنز و گاهی کمبود بیوتین

نشانیها : مفصل خرگوش پای مبتلا پهن و کمی بزرگ میشود . در مراحل پیشرفته معمولاًپا در قسمت پایین مفصل خرگوشی از وضعیت عادی خود کاملاًبه طور جانبی منحرف میشود . در کالبد گشایی معمولاًمشخص میشود که وترآشیل در مفصل خرگوشی از محل خود خارج شده است .

درمان : افزودن مکملهای حاوی منگنز ٬کولین و ویتامینهای B به جیره میتواند باعث جلوگیری از شیوع بیماری گردد .

نام بیماری: کانی بالیسم

سبب شناسی : عوامل متعدد میتوانند در بروز این بیماری دخیل باشند . کاهش پروتئین جیره ٬بالا بودن حرارت سالن ٬تراکم زیاد ٬ شدت زیاد نور ٬ در برابر این بیماری موثر هستند در واقع این بیماری یک بیماری مدیریتی است .

نشانیها : جوجه ها با نوک زدن به یکدیگر ٬ایجاد زخم و جراحت می نمایند و این مسئله گاهاًموجب مرگ و میر جوجه آسیب دیده میشود .

درمان : تنظیم صحیح جیره٬کاهش شدت نور و نوک چینی میتوانند در درمان این بیماری موثر باشند. لازم به ذکر است جوجه های مجروح را باید از گله جدا نمود و توسط اسپری حاوی آنتی بیوتیک محل زخم را ضد عفونی نمود .

نام بیماری :تاول سینه

سبب شناسی : وجود بستر نا مناسب و رطوبت زیاد بستر ٬زمین گیر شدن پرنده در اثر بیماریهای مختلف

نشانیها: در آغاز محل زخم بصورت آبسه ظاهر میشود و در نهایت به منطقه ای از بافت دلمه ای مبدل میشود و باعث افت کیفیت لاشه میشود .

درمان : وجود بستر مناسب در سالن پرورش و جداکردن پرنده هایی که بعللی بیش از حد روی سینه مینشینند .

نام بیماری: آسیت

سبب شناسی : تهویه نامناسب ٬دمای پائین ٬نمک زیاد در جیره ٬بعضی از بیماریها و مسمومیتها در ایجاد آسیت موثرند .

نشانیها: تجمع مایع آسیتی کاهش رنگ در محوطه سینه ای شکمی و بزرگ شدن قلب راست از علائم آسیت است.

درمان : جهت پیشگیری باید تهویه سالن را مناسب کرد و به دمای سالن و میزان نمک در جیره توجه نمود

درسال 1581 پس از کشف مکزیک بوقلمون به آن کشور وارد شد و سپس در سال 1524 بوقلمون اهلی به انگلستان برده شد و در قرن 16 و 17 مصرف گوشت بوقلمون در انگلستان رواج زیادی گرفت .

بوقلمون از جنس ملداگریس است و شامل سه گونه : مکزیکی ٬ آمریکایی و هندوراسی است که در گونه اول اجداد بوقلمون های اهلی فعلی هستند .

بوقلمون گوشتی (Comercial) در طول دوره پرورش 18-14 هفتگی به وزن مطلوب جهت کشتار می رسند . یک بوقلمون 5/7 کیلوئی دارای60% گوشت سفید و 40% گوشت قرمز است .گوشت بوقلمون دارای چربی کم و پروتئین بالا است .

	شستشوي بدن
	شستشوي پستان
	شستشوي سم
	ظروف شير
	شير دوش
	ماشينهاي حمل
	ضدعفوني محوطه بيرون
	اختلاط با مواد زير پا
	رنگ ديوارها  كف و سراميك
	ضد عفوني هوا
	ماشينهاي انتقال
	لباس و دستكش
	ضد عفوني مطمئن فاضلاب
	ضد عفوني مطمئن آب مصرفي

بيماريهاي پرندگان و نقش نانوسيد در كنترل آنها

بيماريهاي عمومي:

	عفونت سينوسها
	بيماريهاي مزمن تنفسي يا C.R.D
	برونشيت و پنومونيا
	بيماري Enteritis يا التهاب روده
	بيماري Black head
	بيماري كوكسيديوز
	بيماري آسپروژيلوس
	بيماري Avian tuberculosis
	نيوكاسل يا powlpest
	بيماري Triehomoniasis
	آنفلوانزاي فوق حاد طيور HPAI

1- عفونت سينوسها  Infection sinusitis

عامل بيماري :

عفونت بوسيله ميكرو ارگانيزمهاي از قبـيل ميكـــوپلاسما همراه با عفـــونت ثانــــوي ناشي از E. coli Haemophilus واستروپتو كوكوس ها عارض مي شود .

علائم بيماري :

ترشحات بيني در پرندگان توام با آماس كردن صورت به دليل وجود چرك در سينوسها .

درمان بيماري :

با اسپري نمودن نانوسيد با دوز ( PPM 100-50 ) پيشگيري صورت مي گيرد .

در حال حاضر درمان بوسيله آنتي بيوتيك Tilan  و روواميسين است . مصرف مولتي ويتامين هاي حاوي ويتامين A  به صورت مرتب مقاومت بدن پرندگان را بالا مي برد .

2- بيماري مزمن تنفسي يا C . R . D ( ( Choronic Diease ) Respiratory ) )  

عامل بيماري :

عفونت ناشي از اثر ويروس يا ميكوپلاسما و عفونت ثانوي ناشي از عمل ديگر ارگانيزمها از عوامل معمولي محسوب مي شوند . آسپر ژيلوسهاي ناشي از قارچها Aspergillus Fomigatos‌ و اورنيتوزسهاي ناشي از كلاميد يا ممكن است علائمي شبيه CRD‌ داشته باشند .

علائم بيماري :

كم اشتهايي و افسردگي همراه با كم شدن وزن از علائم بيماري است ، گاهي اين علائم ممكن است با ترشحات بيني و مشكلات تنفسي همراه باشد .

درمان بيماري :

 اسپري نمودن نانوسيد با دوز PPM100 تا 50 روي بستر مي باشد در حال حاضر توصيه مصرف آنتي بيوتيك ( تي لان و روواميسين ) و اوركومايسين ( Aurcomycin ) توام با افزايش و بهبود تهويه در فارم مي باشد .

3- برونشيت و پنومونيا ( Bronchizis and Penomonia )

 عامل بيماري :

عفونت بوسيله ميكرو ارگانيزمهاي فوق الذكر از قبيل Aspergillos fomigatos  و پارازيتي به نام Gape worm بوجود مي آيد و در بعضي حالات ناراحتي ممكن است به علت وجود سرماي زياد تسريع و تشديد شود .

علائم بيماري :

تنفس بر اثر اين بيماري به سختي انجام گرفته و سرفه هاي صدادار جيغ مانند با سرفه هاي توام و تكانهاي سريع به سر زماني عارض مي شود كه عامل بيماري Gapes باشد كه در اين حالت Snicking  ناميده مي گردد .

از علائم ديگر بيماري تمايل پرنده به ايستادن با پرهاي باد كرده و دور نگاه داشتن بالهــــاي خود مي باشد . گاهي علائم سينوزيت نيز بر اثر اين بيماري مشاهده مي گردد .

درمان بيماري :

جدا نمودن و نگاهداري پرندگان بيمار در محلي كه به عنوان قرنطينه در نظر گرفته شده  و تنظيم حرارت بين 70 تا 75 درجه فارنهايت در مجاورت Friars Balsam مي تواند در بهبود پرنده بيمار مؤثر باشد .

ممكنست دامپزشك انتي بيوتيكهاي خاص و داروهاي ديگر را نيز تجويز نمايد .

نانوسيد با دوز PPM 1 خوراكي مي تواند مقاومت بدن پرندگان را افزايش دهد .

4- بيماري Enteritis يا التهاب روده ( امحاء ) InFlammation of the intestine

عامل بيماري :

قورت دادن غذاي آلوده يا نامناسب و نيز آشاميدن آب آلوده از عوامل مؤثر عارض شدن اين بيماري است . زيرا بيماري عفوني خاصي بر اثر وجود ميكروارگانيزم E . coli‌ در روده ها بوجود خواهد آمد .

علائم بيماري :

پرندگان مبتلا به اين بيماري عطش زياد دارند . اسهال سبز رنگ زياد و آلوده بودن مقعد به آلودگيهاي ناشي از اسهال مذكور از ديگر علائم بيماري مي باشد .

درمان بيماري :

استريل نمودن آب آشاميدني پرندگان با دوز PPm 1 و اسپري نمودن فارم با نانوسيد مي تواند در پيشگيري اين بيماري مؤثر واقع گردد . مصرف آنتي بيوتيك هائي از قبيل نئوميسين و استروبتومايسين با توجه خاص به رژيم غذايي و درجه حرارت 70 تا 80 درجه فارنهايت از اقدامات معمول ديگر مي باشد .

5- بيماري Black Head‌

عامل بيماري :

 تك ياخته هائي كه از طريق كرمهاي روده انتقال مي يابند عامل بيماري بوده و غالب پرندگان را ممكن است مبتلا سازد .

علائم بيماري :

سر و بالهاي پرنده بيمار به طرف پائين افتاده ( ( Drowsiness  پرها چروكيده و ناهموار بوده و به اسهال زرد رنگي مبتلا مي گردند .

گاهي ممكن است پرندگان جوان بدون آنكه علائم بيماري بروز دهند بر اثر ابتلاي به اين بيماري بميرند .

درمان بيماري :

پيشگيري محيط و فارم با اسپري نمودن نانوسيد  و انتقال پرندگان به محيطي تميز و بهداشتي در پيشگيري بسيار مؤثر مي باشد . در حال حاضر با مصرف Emtryl‌ به درمان اقدام مي نمايند .

ضمناً مصرف حداقل دوز داروي ضد Black Head‌ در جيره غذايي مي تواند از بروز بيماري ممانعت بعمل آورد .

6- بيماري كوكسيديوز

عامل بيماري :

موجودي تك ياخته اي است كه در روده كور و دستگاه گوارش ايجاد عارضه مي نمايد .

علائم بيماري :

گاهي پرندگان مبتلا بدون آنكه ظاهراً به اين بيماري مبتلا شده باشند و در حالتي كه به ظاهر از وضعيت خوبي برخوردارند بطور غير قابل انتظاري تلف مي شوند چنين حالتي در پرندگان جوان بيشتر اتفاق مي افتد .

از علائم ديگر مي توان به لاغر شدن – كم خوني همراه با اسهال زرد يا سفيد و نيز كم اشتهائي و عطش زياد نام برد .

درمان بيماري :

Amprol – plus sotution‌ يكي از راههاي مؤثر در پيشگيري معرفي شده است و در صورت مصرف به مدت 2 هفته مصونيت ايجاد مي نمايد .

رعايت بهداشت با استفاده از اسپري نمودن نانوسيد توجه به جيره غذايي و مصرف Embasin‌ تحت نظر دامپزشك مي تواند مفيد واقع شود .

7- بيماري آسپروژيلوس Asperigillosis‌

عامل بيماري :

نوعي قارچ بنامFomigatos‌   Asperigillosis‌ مي باشد كه در حقيقت از بيماريهاي درجه دوم پرندگان پير به حساب مي آيد .

علائم بيماري :

از علائم آن عمل نكردن خوب دستگاه تنفسي و كم شدن وزن مي باشد .

درمان بيماري :

اسپري نمودن با محلول نانوسيد و پاكيزه نگهداشتن بستر و محيط و جلوگيري از مصرف غذاهاي مانده كه منشاء و منبع اصلي قارچ مي باشند مي تواند در پيشگيري بيماري مؤثر باشد .

8- بيماري Avian tuberculosis 

عامل بيماري :

ميكرو ارگانيزمي است كه همراه با ترشحات ادراري پرندگان بيمار وارد خاك شده و مقاوم مي گردد .

علائم بيماري :

معمولاً بصورت تيپكال در پرندگان دو ساله به بالا ديده مي شود كه معمولاً با ضعف جسماني همراه است .

درمان بيماري :

اسپري نمودن با نانوسيد و رعايت موارد بهداشتي و اجراي مديريت صحيح مي توان از بروز بيماري جلوگيري كرد . بستر تميز و جلوگيري از ورود پرندگان غير اهلي در فارم و يا نشستن آنها بر روي بام ، زيرا فضولات آنها باعث سرايت بيماري مي گردد .

انتقال بيماري :

آنفلوانزاي انساني توسط استنشاق ذرات و قطرات عفوني در اثر تماس مستقيم و احتمالاً تماس غير مستقيم به صورت القاي خود به خودي در دستگاه تنفس فوقاني يا موكوس ملتحمه ، انتقال مي يابد . راههاي اصلي و مؤثر انتقال اين بيماري هنوز در دست تحقيق است .

براي بيماري آنفلوانزاي پرندگان شواهد ، شامل انتقال از پرنده به انسان ، محيط به انسان و به طور محدودتر و ناپايدار از انسان به انسان مي باشد .

بيماران مستعد آلودگي با ويروس آنفلوانزاي پرندگان مي بايست فوراً پس از آگاهي از نتايج آزمايشهاي داروي ممانعت از نور آمينيداز را دريافت دارند .

داروهاي معرفي شده در حال حاضر :

- اوسلتاميوير ( Oseltamivir‌ ) خوراكي

جهت درمان سريع مواد خفيف بيماري :

 بزرگسالان 75 ميلي گرم – سه بار در روز به مدت 5 روز

كودكان نسبت به وزن بدن 2 بار در روز به مدت 5 روز

- زاناميوير  ( Zanamivir‌ )  موضعي

دز تاييد شده اوسلتاميوير در موارد حاد بيماري آنفلوانزاي پرندگان

بزرگسالان : 150 ميلي گرم ، 2 بار در روز به مدت 7 تا 10 روز

اما : نكته مهمتر اينست كه هنوز تحقيقات گسترده تر نسبت به مصرف داروهاي فوق مي باشد و از عوارض آن اطلاعي در دست نيست .

و هيچ نوع واكسني عليه ويروس آنفلوانزاي پرندگان براي انسان قابل دسترس نيست و توصيه ها همه گوياي بهره مندي از تجهيزات و امكانات پيشگيرانه است كه نانوسيد و تكنولوژي نانو پاسخ مناسبي به اين نياز مي دهد .

كنترل آلودگي با نانوسيد :

	اسپري نمودن با نانوسيد با دوز ( 100 تا 50 PPM‌ )
	استفاده از ماسكهاي فيلتر دار مجهز و تقويت شده با نانوسيد
	استفاده از البسه مجهز و تقويت شده با نانوسيد
	استفاده از ماسكهاي كاغذي و فيبري مجهز و تقويت شده با نانوسيد
	اسپري نمودن با دوز PPM 500 منابع آلودگي و سپس دفن آنها
	اسپري نمودن مكانهاي ورود و خروج قرنطينه اي و داخل سالنها و ديگر اماكن توسط نانوسيد
	نانوسيد را مي توان با استفاده از دستگاههاي سمپاش معمولي و اتومايزر بكار برد .
	اسپري نمودن ماشين آلات و وسائل نقليه كه به مكانهاي آلوده تردد داشته و دارند .
	نانوسيد چون پايه فلزي و معدني دارد هيچگونه عوارض مهلك مواد شيميايي را ندارد .
	توصيه هاي ايمني را جدي بگيريد .

9- نيوكاسل يا Powl Pest

عامل بيماري :

ويروسي است كه ابتدا در مرغداريهاي خانگي و در پرندگان وحشي ديده شده است .

علائم بيماري :

در پرندگان مبتلا ،مرگ بدون علائم قبلي ،ايجاد مشكل در سيستم تنفسي و قابل استفاده نبودن ساق پاها براي حركت و برگشتن سر به عقب از علائم مشخصه اين بيماري محسوب مي گردد .

درمان بيماري :

مـــصرف واكسن نيـــوكاسل يكي از روشهاي عدم بروز بيمــاري است و ديگر كنترل با نانوسيد مي باشد . پيشگيري از ابتلاي ساير پرندگان با جدا سازي مؤثر است .

10-بيماري Triehomoniasis

عامل بيماري :

تك ياخته هايي كه در داخل دستگاه گوارش و روده كور زندگي مي كنند عامل بيماري محسوب مي گردند .

علائم بيماري :

كم بودن رشد و Food up Take ،تشنگي و تب از علائم مشخصه است و همچنين فضولات كف - دار زرد رنگ زياد ، بالهاي كثيف ،رنجوري و بودار بودن پرنده از علائم بيماري است .

درمان بيماري :

با تجويز و توصيه دامپزشك مصرف آنتي بيوتيك تراميسين و ppM 4-1 نانوسيد به صورت محلول در آب آشاميدني پرندگان مي تواند در كنترل اين بيماري مفيد و مؤثر واقع گردد .

مصرف ويتامين C در آب آشاميدني به نســبت يك گرم در يك گالن نيز از روشـــهاي پيشگيري مي باشد .

11- آنفلوانزاي فوق حاد طيور   HPAI   Avian InFluenza

بيماري آنفلوانزا در اصل به تب توله اي حاد و به شدت واگير در انسان و حيوانات اشاره مي نمايد كه اين بيماري تنفسي توسط ويروس از خانواده اورتوميكسوويريده Orthomyxoviridae  ايـــجاد مي شود . آنفلوانزا يكي از مهمترين بيماريهاي صنعت طيور است كه باعث Epidemicity متعدد در كشورهاي مختلف شده است .

علائم بيماري :

ويروسهاي اين خانواده در دستگاه تنفسي ، گوارش و اعصاب جايگزين شده ،در كنار ساير علائم باليني ،باعث اثرات زيانبار اقتصادي در صنعت طيور و نيز سلامت و بهداشت عمومي جوامع مي شود.

دوره ا ي اوليه يا كمون بيماري در اشكال مختلفي ظاهر مي گردد و بستگي به عواملي چون تيپ ويروس ،حدت ويروس ، راه آلوده شدن ، دز ويروس ، آلودگي هاي همراه با بيماري ، جنس و  سن و گونه ي پرندگان ، عوامل محيطي مانند گرد و غبار و آمونياك دارد .

در شكل انفرادي ، اين دوره از چند ساعت تا 3 روز و در گله حدوداً 14 روز طول مي كشد .

علائم باليني HPAI :

شروع ناگهاني دارد و داراي دوره اي كوتاه حداكثر 3 تا 7 روز مي باشد خسارت و مرگ و مير ناگهاني در گله ها گاهي تا 100 درصد گزارش شده است . مشخصات ظاهري در سر و صورت پرنده به  شكل تورم سر ، سينوزيت و تورم اطراف چشم (تورم سينوس زير چشمي ) مشاهده مي گردد .

تاج و ريش ، سيانوزه (به رنگ آبي متمايل به ارغواني ) شده ، گاهي جراحات اكيموتيك و نكروتيك مشاهده مي شود .

پلك ها ملتهب شده ، گاهي جراحات يك روزه شده بر روي آنها ايجاد مي شود ، تورم و احتقان ملتحمه نيز به همراه ريزش وجود دارد .

علائم تنفسي به شكل سرفه و عطسه ، جيغ كشيدن ، بلع هوا و اشكال در تنفس به همراه رال هاي تنفسي مشاهده مي شود .

گاهي پرندگان بيمار دچار اسهال به شكل مدفوع سبز ، شل و كف آلود مي شود .

خونريزي نقطه اي در اندام هاي احشايي و خونريزي زير جلدي به شكل قلم مويي به ويژه در ساق پاها از نشانه هاي بارز بيماري است .

همچنين علائم عصبي شامل لرزش ( Tremor (سر و گر دن ، عدم توانايي در ايستادن و حالات ستاره نگري (Stargazing) وجود دارد .

سكوت غير طبيعي پرندگان ، بدون هر گونه فعاليت و سر و صدا ، به همراه كاهش مصرف غذا و دان نيز از علائمي است كه در گله بيمار مشاهده مي شود و با خاموش شدن چراغها ، صداهاي تنفسي پرندگان شنيده مي شود .

علائم ذكر شده مربوط به آسيب حاصله از هجوم ويروس به اندام هاي احشايي ، قلب، عروق و اعصاب مي باشد .

تشخيص آزمايشگاهي با كالبد شكافي و جدا سازي ويروس و سپس انجام آزمايشات سرم شناسي صورت مي پذيرد . مهمترين محل جهت جداسازي ويروس (ناي و كلوآك ) پرنده مي باشد .

درمان بيماري  :

 به علت باز آرايي ژنتيكي ويروس ، انتخاب واكسن مناسب عليه بيماري كار دشواري است .

فعلاً درمان ندارد .

تشخيص بيماري :

 تشخيص اوليه اي بيماري در جلو گيري از پاند مي بسيار قابل توجه مي باشد . توسط آزمايشات سرم شناسي زير وجود ويروس آنفلوانزاي پرندگان تاييد مي گردد :

1. آزمايش الايزا  ELSA (در ماكيان و بوقلمون )

2. آزمايش ايمونو ديفيوژن ژل آگار AGID  (پس از گذشت يك هفته از آغاز بيماري مي توان پادتن مربوطه را جداسازي نمود )

3. آزمايش ممانعت از همالوتيناسيون (HI) آزمايش مخصوص تشخيص سروتيپ ويروس آنفلوانزاي پرندگان است .

4. آزمايش ايمونوفلوراسانس (IF)

5. آزمايش RT-PRC اين آزمايش توانائي بالا در تشخيص و جداسازي انواع تحت تيپ هاي H‌ توسط پرايمرهاي اختصاصي مربوط به هر تحت تيپ از جمله  5H  و 7H‌ را دارا مي باشد.

نحوه اثر نانوسيد بر روي ويروس ها :

مهمترين آسيب هاي ( نانوسيد ) پر اكسيداسيون ليپدها و پروتئين هاي غشايي و اختلال در ورود و خروج انتخابي غشاها ، تغيير در فعاليت آنزيم ها ، توليد متابوليت هاي ثانويه كه سبب نشست غشاهاي سلولي و پروش شده و ايجاد مرگ ويروس را فراهم مي آورد .

استفاده از اسپري نمودن نانوسيد در مكانهاي آلوده باعث كاهش بار آلودگي محيطي مي گردد و موجب مهار گسترش آلودگي است .

	معمولاً كنترل بيماري ها به عوامل متعددي بستگي دارد نانوسيد كمك بسيار مؤثري در بخش پيشگيري و همچنين جلوگيري از توسعه عوامل پاتوژن در محيط ايفا مي نمايد.
	استفاده نانوسيد بصورت خوراكي با دوز هاي كم مي تواند مقاومت ميزبان بيماري را نسبت به عوامل پاتوژن بالا ببرد .
	نانوسيد كه با پايه معدني مي باشد توسط كليه ها دفع مي گردد و عوارض جانبي ندارد .

لازم به اشاره است ريشه كني آنفلوانزاي پرندگان به عوامل مختلفي بستگي دارد و يكي از مهمترين عوامل سياست عدم جابجايي و فرونشاندن سريع آلودگي است كه نانوسيد مي تواند كمك بسيار شاياني در ايجاد امنيت زيستي ايفا نمايد .

وجود مخزن بسيار مناسب ويروس آنفلوانزاي پرندگان در جمعيت هاي پرندگان وحشي بويژه پرندگان آبزي اين مفهوم را تداعي مي نمايد كه ريشه كني جهاني آنفلوانزاي پرندگان كاري بس دشوار و يا غير ممكن است لذا با سازگار نمودن « مديريت خطر » بايد بر اين امر همت گماشت .

استفاده از تجهيزات تقويت شده با نانوسيد از جمله دستكش ، كفش ،‌ لباسهاي محافظ عينك و ماسك مي تواند كمك بسيار مؤثري در مقابله با خطر ويروس آنفلوانزاي پرندگان باشد كه اكنون در دسترس قرار دارد .

شناخت ويروس :

 همانگونه كه اشاره شد ،آنفلوانزاي طيور توسط ويروس تيپ A آنفلوآنزا متعلق به خانواده ارتوميكسو و يريده orthomyxoviridae  ايجاد مي شود .

ويروس هاي آنفلوانزاي پرندگان ( AI‌ ) داراي دوپادگن سطحي مي باشند .

هماگلوتينين (HA) با فعاليت هماگلوتيناسيون و نور آمينيداز ( NA‌ )

ويروس هاي آنفلوآنزا را معمولاً بر اساس بيماري زايي به دو گروه :

بيماري زايي كم ( LPAI‌ )

بيماري زايي زياد (HPAI )

طبقه بندي نموده اند . يكي از ويژگيهاي اصلي LPAI‌ اينست كه تحت برخي شرايط مي تواند شدت بيماري زايي خود را تغيير داده و به HPAI تبديل گردد . اين امر به بروز مشكلات بهداشتي و خسارات جدي اقتصادي منجر مي شود .

انتشار بيماري :

	ويروس بوسيله جريان هوا (Air Borne‌) از طريق استنشاق باعث ايجاد آلودگي مي شوند .
	و يروس هاي موجود كه در فضولات پرندگان است مي تواند توسط گردو غبار ، خاك را آلوده سازند
	لوازم ، وسايل حمل و نقل ، غذا ،  قفس ها ، لباسهاي آلوده بويژه كفشها مي توانند ويروس را از منطقه اي به منطقه ديگر منتقل نمايند . اين ويروس نيز بر روي بدن و پنجه حيوانات از جمله جوندگان حمل مي شود ،‌ برخي شواهد حاكي از اين نكته است كه مگس ها نيز مي توانند از ناقلان مكانيكي بيماري باشند .

خطر انتقال آلودگي در شرايطي كه پرندگان اهلي به صورت آزاد پرورش مي يابند و يا از منبع آب مشترك با پرندگان وحشي استفاده مي نمايند كه ممكن است با فضولات پرندگان وحشي آلوده شده باشند آلودگي را در حد وسيعي گسترش مي دهند .

	پرندگان مهاجر از جمله اردك ها ، ذخاير طبيعي ويروس هاي آنفلوآنزا قلمداد شده اند .
	در مورد واكسيناسيون بايد تحقيقات بيشتري صورت گيرد تا بتوان سيستم هاي پايش را قادر به كنترل بيماري نمود .

References

1- Jover . A , Manvell . R . , Gackson , R . , Nedrano

World poultry . vol . 20 , No . 3 . pp . 26-27 (2004 )

Screening for Avian influenza .

2- Breytenbach , j . H . ( 2005 ) SAvian Influnza control – the meritsof vaccination International poultryproduction vol 13 . No 4 . pages : 15 - 17 

نحوه مصرف :

با آب بدون كلر مخلوط و اسپري شود.

پرندگان از مهر داران خونگرم هستند که در سير تکاملي از خزندگان منشا گرفته اند يکي از

مواد اصلي تشکيل دهنده ي بدن پرندگان آب مي باشد آب حساسترين ماده مغذي و

بزرگترين جز سازنده بدن بوده و حدود 70 درصد از کل بدن را تکسيل مي دهدکه از اين

ميزان حدود 70 درصد از داخل سلولي و 30 درصد به صورت مايع خارج سلولي مي باشد و

اين رابطه بايد تعادلي باشد و اختلاف بيش از حد باعث اختلال در کل متابوليسم بدن مي

گردد . هنگامي که جوجه از تخم خارج مي شود داخل دستگاه هچري ، حدود 70 درصد

رطوبت در اختيار دارد هنگام بار زدن جوجه ها جدا کردن و قرار گرفتن آنها در جعبه هاي

حمل اين ميزان رطوبت کاهش چشم گيري دارد و هنگام ورود به داخل سالن با توجه به

 فضاي باز سالن و شرايط آب و هوايي منطقه ميزان رطوبت نسبت به هچري بسيار اختلاف

دارد . بنابراين بايد شرايطي را فراهم آورد که جوجه ها از نظر ژنتيکي بتوانند خود را با

محيط جديد وفق دهند زيرا اشتها در هفته اول از اهميت خاصي برخوردار است و حاکي از

سلامت جوجه مي باشد به همين منظور رعايت کردن موارد ذيل از اهميت خاصي برخوردار است .
1-دسترسي به آب آشاميدني در طول 24 ساعت شبانه روز بايد فراهم گردد .

2-براي چهار روز اول دوره پرورش ، آبخوري اضافي بايد در نظر گرفته شود .

3-ميزان آب مصرفي را بايستي به طور مرتب به صورت دستي و يا بوسيله کنتور اندازه

گيري نمود با مشاهده ي تغييرات ناگهاني در مقدار مصرف آب مي توان مشکوک به بيماري شد .
4-با بالا رفتن دما حدود 5/6 در صد افزايش آب به ازاي هر يک در جه بالاتر از 21 درجه

سانتي گراد در نظر گرفته شود وقتي هواگرم مي شود ظرفيت آن در حفظ رطوبت افزايش

 پيدا مي کند بنابراين وقتي درجه حرارت هوا افزايش مي يابد رطوبت نسبي کاهش يافته

وجوجه ها در سن پايين و هفته اول با کمبود روطوبت روبرو مي شوند زيرا منابع دفع

رطوبت از طيور از بازدم و همچنين مدفوع مي باشد براي رفع اين مشکل مي توان از مه

پاش و يا با اسپري کردن آب به ديواره ها رطوبت را به حد استاندارد رساند بهتر است در

 فصول گرم سال محل اسقرار جوجه ها در وسط سالن بوده و کف سالن ديوارها ودرهر

 دوطرف را به وسيله اسپري خيس کرد و در فصول سرد سالن يک طرف سالن را محفوظ

کرده و به وسيله اسپري و يا با قراردادن آب بر روي شعله و بخار حاصل اين کمبود را جبران نمائيد .
5-قبل از ورود جوجه به سالن بايد آبخوري ها پر باشند و بهترين دماي آب براي روزهاي اول

 حداقل 15 درجه سانتي گراد وحداکثر 22 درجه سانتي گراد مي باشد با بزرگ شدن و

 افزايش سن جوجه هاي گوشتي اين حساسيت کمتر خواهد شد .

6-کيفيت آب در برگيرنده تمام عوامل موجود در آب است که بر توليد گله موثر بوده و بايد

 کاملا مورد توجه قرار گيرد چه ازنظر تراکم املاح و چه از نظر آلودگي ميکروبي بنابراين لازم

است قبل از جوجه ريزي کيفيت آب مدام مورد سنجش قرار گيرد . در مناطق خاصي آب

 انقدر شور است که توليد و کيفيت گله را شديدا کاهش مي دهد دراين مواقع ممکن است

 حذف مقداري از نمک جيره لازم باشد وجود هرگونه آلودگي ميکروبي در آب نشان دهنده

 ورود آب هاي سطحي به منبع آب است .

منبع :www.ipiran.com  

مختصري از اطلا عات فني

درباره عسل

توجه: اين مقابه ترجمه ومجموعه اي از چند مقاله ديگر است. استانداردهاي اين مقاله با استانداردهاي رايج در ايران ممكن است متفاوت باشد(مترجم: م – الياسي )

 مقدمه :

عسل تركيبي طبيعي مملو از قندها است . تمامي اين قندها ساده اند و در عسل فيبري وجود ندارد. دوتركيب مهم و فراوان عسل فروكتوز و گلوكز اند و آب سومين تركيب فراوان عسل است. در جدول زير مقدار قندهاي مختلف عسل را ببينيد :

غير از قندها مواد ديگري چون اسيدها ، موادمعدني و پروتئين نيز در عسل يافت ميشود. چون فروكتوز در عسل فراوان است شيريني آن از شكر بيشتراست كه تا 1.5 برابر شيرينتر هم ميشود.

اهميت قندها در عسل :

قند در عسل برويژگي طبيعي عسل اثرميگذارد پس :
 رطوبت عسل ، طول عمر عسل،انرژيزايي عسل ،مزه ،بلوري شدن عسل،رنگ و واكنش رنگ گيري عسل در اثر حرارت تحت تاثير قندهاي عسلند.اگر مقدار فروكتوز عسل را بر مقدار گلوكز موجود در عسل تقسيم كنيم  عددي  به دست مي آيد كه از آن ميتوان به عنوان شاخصي براي تمايل عسل به بلورزدن استفاده كرد.همچنين نسبت مقدار گلوكز به مقدار آب در عسل هم براي اين منظور به كار ميرود. مقدار اين شاخص آخري بايد از1.7كمتر باشدواگر از2.1 بيشتر شد عسل سريعا بلور ميزند.   هر گرم عسل 3.68 كالري انرژي دارد.

رنگ  عسل :

رنگ عسل را  در 7 طبقه تقسيم بندي ميكنند :

1-روشن همانند آب    2- بيش از حد روشن   3- روشن 4-كهربايي بسيار روشن         5- كهربايي روشن 
6- كهربايي         و         7-كهربايي تيره 

براي اندازه گيري رنگ عسل روشهاي اختصاصي وجود دارد.رنگ عسل ملاكي از كيفيت عسل نيست ولي براي سليقه مصرف كننده عامل مهمي است.اگر حرارت وگذشت زمان رنگ عسل را عوض نكرده باشد ميتوان ازروي رنگ عسل  منبع گل تغذيه زنبور را شناسايي كرد. بعد از كريستاله شدن رنگ عسل روشنتر ميشود.عسل به عنوان يك عامل رنگ در صنايع غذايي به كار برده ميشود واكنش قهواي شدن
(Mailard  reactin) عسل بسيار قوي است.

ارتباط رنگ  عسل با مزه آن :

عسل با رنگ روشن مزه ملايمتري دارد ورنگهاي تيره مزه قوي و سنگين تري دارند ولي استثنائات زياد است مثلا عسل لاله درختي  با  رنگ  روشن مزه اش سنگين است.                                             

مزه عسل :

عسلهايي كه منبع گل آنها يك گل باشد مزه بسيار متغيري دارند و عسلهايي كه فروكتوز آنها زياد باشد بسيار شيرينند.به اين ترتيب گاهي چند عسل براي كسب يك شيريني و مزه مناسب مخلوط  ميشوند. مزه عسل در زنبورستانهايي با چند گل متعادل تر است.

كريستاله شدن عسل ( بلورزدن ) :

 كريستاله شدن عسل يعني اينكه عسل از حالت  مايع به حالت نيمه جامد  تبديل شود. اين پديده طبيعي وقتي رخ ميدهدكه يكي از سه قند فراوان عسل است از دامنه بالايي استاندارد آن بالاتر باشد. اين گلوكز با آب در عسل تبديل به گلوكز آبدار شده و هسته بلوروكريستال را تشكيل ميدهد.تمام عسلها بلور نميزنند ، برخي اصلابلور نميزنند وبرخي مدت كمي بعد از توليد بلوري ميشوند. عسلي كه در قاب بماند كمتر از عسلي كه با استخراج كننده  ( اكسترودر)تهيه شده باشد بلور ميزند.مواد معدني موجود در عسل ، اسيدهاي طبيعي عسل ، پروتئين ، ذرات خارجي در عسل ، ذرات موم ،گرده ، حباب هوا  و مواد ديگر ميتوانند بلور زدن عسل را تحريك كنند .

 با گرما دادن عسل ميتوان مجددا آنرا ذوب كرد ومايع ساخت.
در جدول زير عسل گلهاي مختلف را از لحاظ شدت  وتمايل به بلوري شدن باهم مقايسه كنيد.

 نگهداري عسل‌در شرايط مناسب  ازلحاظ‌رعايت دما وحرارت درمراحل مختلف فراوري و تصفيه  تاحد ممكن بلور زدن عسل را به تعويق مي‌اندازد.(بخش نگاهداري را ببينيد).

بلور زدن عسل به طورمصنوعي هم  ميتواند انجام شود. با اين روش محصولات مختلفي توليد ميشودو ميتوان كرم عسل را نام برد. بلورزدن خود بخودي عسل  منجر به توليد يك محصول دانه‌درشت خواهدشد ولي كريستاله شدن تحت كنترل محصولي نرم باقابليت پراكنش مطلوب توليد ميسازد.

بلور و كيفيت عسل :

استفاده از عسل كريستاله شده به سليقه مصرف كننده بستگي دارد. وقتي كه هنوز بلور زدن عسل كامل نشده است ، لايه بلور آن با يك لايه آب  ازعسل  كنار هم قرار ميگيردو اين شرايط را براي تخمير فراهم ميسازد.عسل پاستوريزه كريستاله ميشود ولي تخميرنميشود.

عمر عسل و پايداري آن :

عسلي كه در ظرف در بسته نگاهداري شود براي دهها و حتي قرنها ميتواند پايدار باقي بماند ولي در برابر تغييرات شيميايي و فيزيكي حساس است .در طول مدت نگاهداري عسل تيره ميشود ومزه اش را از دست ميدهد كه البته اين فرايند وابسته به حرارت است. براي طول عمر عسل عدد ثابتي را نميتوان ارائه داد به طور كلي طول عمري برابر2 (دو) سال مشهوراست.

رشد ميكربها در عسل :

عسل به خاطرداشتن PH اسيدي ، تركيبات ويژه ضد ميكرب ،رطوبت پايين ، و آب فعال اندك براي فعاليتهاي ميكربي در برابررشد ميكربها مقاوم است. با پاستوريزه كردن عسل قبل از بسته بندي‌‌ ميتوان مقاومت آنرا در برابر ميكرو ارگانيسمها افزايش داد.

اسيدها در  عسل :

منظور اسيدهاي طبيعي و خوراكي است مثلا  آمينو اسيدها يا اسيد سيتريك يا اسيد بوتيريك وغيره. در حدود05/0درصد تا01/0درصد يعني 5 تا10گرم در 10كيلوگرم عسل، ميتوان در عسل اسيد آمينه يافت .درمورد اسيدهاي آلي 17 تا117گرم در 10كيلوگرم عسل، ميتوان در عسل اسيد آلي يافت(% 0.17 تا % 1.17).اين تركيبات باعث ميشوند PHعسل بين4/3 تا 1/6 متغير باشد. درعسل18 اسيدآمينه به صورت آزاد وجود دارد كه فراوا نترين آنها اسيد آمينه پرولين ميباشد .

فراوري و نگهداري عسل :

درطول  فرايند بسته بندي بهتراست عسل در دامنه درجه حرارت40تا 71 درجه سانتي گراد

 ( متوسط55-60 درجه سانتيگراد)بسته بندي شود اين دامنه حرارت از بلوري شدن عسل ميكاهد.

حرارت 60 تا71 درجه سانتي گراد بلور عسل را حل ميكند و حبابهاي هوا را خارج ميسازد. تصفيه عسل ذرات خارجي را از عسل پاك ميكند.

بهترين درجه حرارت براي نگهداري عسل18 تا 24 درجه سانتيگراد است. عسلي كه فرايند نشده است(فرايند شامل تصفيه ،پاستوريزاسيون وغيره ) بايد زير 10درجه سانتيگراد نگهداري شود.

بهترين شرايط نگهداري عسل در طولاني مدت استفاده از ظروف استيل ضد زنگ در بسته ميباشد.

منبع :

www.parsbiology.com

دکتر هرمز حمیدیه

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات منابع طبیعی و امور دام استان تهران

مقدمه:

با پیشرفت صنعت شترمرغ ( افزایش تعدادمزارع و پرندگان) محصولات شترمرغ که هدف از پرورش تولید آنها است به بازار عرضه شده و سودآوری این صنعت نیز در ارتباط با ارزش این محصولات مورد سنجش قرار خواهد گرفت. در کشور ما ایران نیز با رشد فزاینده این صنعت در سالیان اخیر و اقبال زیادی که نسبت به أن وجود دارد میتوان پیش بینی کرد که ظرف چند سال أینده عرضه گوشت ؛ چرم و پر بعنوان محصولات اصلی و روغن ؛ ژلاتین و... بعنوان محصولات فرعی شکلی ثابت به خود گرفته و توجیه اقتصادی صنعت شترمرغ در ارتباط تنگاتنگ با این محصولات خواهد بود . بدین ترتیب ارزش ریالی هر پرنده بصورت انفرادی کاهش یافته و عملکرد کلی گله مورد توجه بیشتر قرار خواهد گرفت. با روند رو به رشد توجه نسبت به عملکرد گله نیاز مبرمی نسبت به ایجاد سیستم ثبت اطلاعات تولیدی و بهداشتی در مزارع شترمرغ احساس می شود. از آنجائیکه در دیگر صنایع دامهای اهلی چنین سیستم ثبت اطلاعاتی جهت حفظ سطح مطلوب تولیدی و سلامتی گله بخوبی مورد استفاده می باشد ؛ ایجاد چنین سیستم ثبت مشابهی در صنعت شترمرغ هر کشوری ضروری است .این سیستم امکان شناسائی موقعیت فعلی و برنامه ریزی توسعه ای را برای این صنعت بصورتی علمی و واقع گرایانه فراهم می سازد.

اهداف سیستم ثبت اطلاعات:

برنامه های ثبت اطلاعات به دامپزشکان؛ دامپروران و تولیدکنندگان این امکان را میدهد که ارزیابی صحیحی از تولید و سلامتی گله های مورد نظر داشته باشند . این برنامه ها بر اساس ثبت ؛ جمع آوری و نگهداری داده های مربوط به تولید و سلامتی استوار می باشد. برنامه های ثبت اطلاعات باید امکان شناسائی تک تک پرندگان ؛ دسترسی آسان به اطلاعات و کار کردن آسان با آنها رادر تمامی گله های شترمرغ فراهم می سازد. اهداف استفاده ازاین سیستم عبارتند از :

_ تعریف اهداف واقعی برای عملکرد گله یا یک منطقه

_ روشن ساختن زیانهای کلی صنعت که از طریق آن یک پایه واقعی جهت بررسیهای بعدی و برنامه های توسعه ای فراهم می گردد

_ مشخص نمودن زیانهایی که در مزارع ( بصورت جداگانه ) رخ میدهد.

_ شکل گیری مبنایی برای بررسی مشکلات هر مزرعه بصورت انفرادی

_ فراهم ساختن یک ارزیابی بیطرفانه برای گله هایی که در معرض فروش یا حذف واقع شده اند

_ ایجاد یک مقایسه واقعی بین پرندگان و مزارع مختلف

سیستم ثبت و نگهداری اطلاعات تولید :

اصول کلی برنامه های ثبت سایر دامهای صنعتی در صنعت شترمرغ نیز مورد استفاده می باشند. ولی بهرحال چندین مورد ؛ خاص شترمرغند که نیازمند توجه و دقت جداگانه هستند .

سنجش سلامتی و تولید مثلی:

اگرچه شاخص های سلامتی و تولید مثل در اغلب حیوانات تجاری و طیور صنعتی مشخص می باشند اما هنوز این شاخص در مورد شترمرغ بطورکامل مشخص و مدلل نشده اند. چندین شاخص تولید مثلی در شترمرغ مورد نظر ند :

_ تعداد تخمگذاری در یک سال

_ درصد باروری تخم ها

_ درصد تفریخ تخم های بارور

_ درصد زنده مانی جوجه شترمرغهای تفریخ شده

بر اساس جمع آوری داده های فوق می توان یک شاخص اصلی تولیدی که تعداد جوجه های( در یک سن خاص ) تولید شده توسط یک مولد ماده در یک سال را تعریف نمود . بسیاری از شاخصهای تولید مثلی قبلی در یک چرخه 12 ماهه تعریف می شدند و هر کدام از آنها بصورت منطقی یک شاخص واقعی تولیدی را برای ماده های مولد در یک دوره 12 ماهه فراهم می کردند . اگرچه این شاخص ها بر اساس تولید تخم سالیانه بنا شده اند لیکن این شاخص های سالیانه را نمی توان استاندارد نمود زیرا تغییرات قابل توجهی در طول دوره (فصل ) تولیدمثلی شترمرغهای ماده وجود دارد . برای مثال اگر شترمرغهای ماده مولد برای مدتی کمتر از 365 روز در معرض تولید مثل قرار گیرند دو مکانیسم جهت حل مشکل پیشنهاد می شود.اول در دوره های تولید مثلی با طول زمانی متفاوت با استفاده از شاخص تولید میتوان مشکل را حل کرد .دوم این شاخص, طول دوره ای را که شترمرغهای ماده در معرض تولید مثل هستند محاسبه می نماید. بدین ترتیب تخم های تولید شده در طول فصل تولید مثلی توسط یک شترمرغ مشخص ثبت می شود . این محاسبات برای گله های تجاری مشکل بوده و شاید تنها در برنامه های تحقیقاتی مورد استفاده قرار گیرد لذا یک شاخص جدید با عنوان " تولید به ازاء هر پرنده در یک ماه در معرض تولید مثل" ایجاد گردید . این شاخص یک شاخص عملی و استاندارد است . جهت استاندارد کردن این شاخص ها بین پرندگان و مزارع مختلف باید تنها در طول هشت ماه تولید مثلی از اسفند تا مهر ماه مورد محاسبه قرار گیرند.در خصوص شاخص های واقعی بهداشتی و سلامتی دقت بیشتری مورد نیاز است. این شاخص ها عموما بر اساس رکوردهای موجود پایه ریزی می شوند . کیفیت این اطلاعات ؛ اعتبار و کامل بودن آنها حائز اهمیت ویژه می باشند . در صنعت شترمرغ یک ارزیابی واقعی سلامتی را می توان از طریق سنجش فراوانی بیماریهایی که اهمیت مشخصی در این صنعت داشته و با استفاده از علائم درمانگاهی غیر قابل اشتباه توسط تولید کنندگان قابل تشخیص و ثبت می باشند ؛ انجام داد. بعنوان مثال عارضه چرخش ساقی پاشنه ای در جوجه شترمرغها بعنوان یکی از بیماریهای عمده در تعدادی از مزارع استرالیا ثبت شده است . این بیماری در مزارع پرورشی آفریقای جنوبی نیز در چهار ماهه اول زندگی جوجه ها زیانهای اقتصادی زیادی را به گله ها وارد می کند . شاخص تعریف شده این بیماری بصورت تعداد " موارد جدید ابتلاء / جوجه / ماه در معرض خطر" می باشد . این سیستم های ثبت سلامتی می تواند بر اساس منطقه و بیماریهای درگیر تعریف شده ؛ مورد استفاده قرار گیرد.

والدین تخم های تولیدی :

سیستم های ثبت اطلاعات غالبا بر اساس اطلاعات دقیق والدین جوجه ها پایه ریزی می شود. در صنعت شترمرغ ثبت این اطلاعات با مشکل روبروست. والدین برخی از تخم ها را با اطمینان نمی توان ثبت کرد زیرا شترمرغهای مولد اغلب بصورت گروه های سه تایی تریو (دو ماده و یک نر )و یا کلونی(تعدادی نر و ماده) نگهداری میشوند و حضور بیش از یک شترمرغ ماده مولد در گروه موجب اشکال در ثبت اطلاعات مربوط به والدین تخم های تولیدی میگردد.

جمعیت دینامیک :

عموما مزارع شترمرغ دارای جمعیت دینامیک می باشند که با افزایش جوجه های تازه تفریخ شده یا خریداری شده و یا کاهش ناشی ازتلفات و فروش جو جه ها این جمعیت دچار تغییر می گردد. این مسئله چندین مشکل را در زمینه ثبت داده ها و تجزیه و تحلیل آنها ایجاد می کند . اولا اگرچه این مطلب ممکن است گاهی اتفاق افتد اما همواره امکان جابجایی پرندگان بین گروههای پرورشی وجود دارد . این وضعیت که دربسیاری از گونه های دیگر حیوانات اهلی به این شکل نیست, نیازمند ایجاد یک تعدیل و تطبیق در سیستم نگهداری فعال اطلاعات است. ثانیا بر اساس اصول همه گیر شناسی پایه تعیین فراوانی بیماری در جمعیتهای دینامیک مشکل بوده و لازم است با استفاده از تراکم بروز بیماری بجای میزان بروز جمعی بیماری اندازه گیری و مورد سنجش قرار گیرد . ثالثا وقتیکه شاخص های زنده مانی جوجه ها ( برای مثال تعداد جوجه های زنده مانده تا سن چهار ماهگی به ازاء هر ماده مولد در ماه در معرض تولید مثل ) مورد محاسبه قرار می گیرند ممکن است بدرستی محاسبه نشوند . مگر اینکه دقت شود که جوجه هایی که قبل از رسیدن به سن مشخصی فروخته شده اند مورد محاسبه واقع شوند ؛ زیرا ممکن است این جوجه ها را بعنوان جوجه های زنده تا سن مشخصی در نظر بگیرند و تعداد آنها بخصوص در مزارعی که جهت حل مشکل پرورش جوجه ها آنها را زود به فروش می رسانند زیاد باشد . این امر درصد زنده مانی را بصورتی غیر واقعی زیاد نشان خواهد داد. جهت حل مشکل میتوان از روش Kaplan-Meier یا تولید محدود استفاده نمود. این روش بصورت گسترده ای در گونه های مختلف دامهای اهلی مورد استفاده قرار می گیرد.

مطالعه یک مورد بصورت نمونه :

کلیات :

داده های این مطالعه طی سالهای 1993و 1994 از دوازده مزرعه شترمرغ در شرق استرالیا جمع آوری گردیده است. اطلاعات بعدی نیز در خصوص این مزارع که نماینده تمامی مزارع شترمرغ در این منطقه بودند طی این دوره جمع آوری شد. اینگونه اطلاعات را میتوان در سایر مناطق نیز بدست آورد. این داده ها در مدل داده های پایه تنظیم گردید.(شکل شماره 1) این داده ها با استفاده از برنامه Paradox Borland که برای ویندوز Version 5طراحی شده است مورد پردازش قرار گرفت(Borland International Inc. Scott’s valley, California, USA)

جهت حل مشکل تخم شتر مرغهایی که والدین مشخص نداشتند ؛ زمان و مکان در ارتباط با اجزاء کلیدی مدل مورد استفاده قرار گرفت . سنجش هایی که بر اساس پایه جمعیتی بنا شده اند با استفاده از پرسش مورد محاسبه واقع می شوند . داده های توصیفی و دیگر آماریه ها پس از انتقال به Statistix version 4/0 ( Analytical software, Tallahassee, Florida, USA ) وSAS release 6/04 ( SAS Institute Inc,Cary, North Carolina) مورد محاسبه قرار گرفتند . خلاصه سنجشهای مزرعه و پرورشهای جمعی با استفاده از تمام داده های در دسترس محاسبه شدند . جهت حل مشکل والدین نامشخص تخم های موجود ؛ خلاصه سنجشهای ماده های مولد تنها با استفاده از داده های بدست آمده از جفتهای مولد مورد محاسبه قرار گرفت . ارتباط بین تولید وعوامل سن مولدین ماده ؛ نوع گروه تولید مثلی و طول دوره شکل گیری هر گروه با استفاده از آزمون Wilcoxon rank sum مورد آزمایش واقع شدند . آزمونFisher برای ارزیابی این فرضیه که ماده های مولد دارای تولید بیشتر و سن بالاتر بصورت تصادفی بین مزارع توزیع شده اند نیز مورد استفاده قرار گرفت . سن ماده های مولد در آخرین روز دوره تولید مثلی ( 31 مارس 1994) در این محاسبه مورد استفاده قرار گرفت . مقادیر دو طرفه p نیز در هر کدام از این تجزیه و تحلیل ها مورد محاسبه واقع شد .

اهداف حقیقی ؛ استانداردهای واقعی را برای دامهای صنعتی تعریف می کنند . در صنعت شترمرغ ؛ چنین اهدافی تولید کنندگان را قادر می سازد تا بیطرفانه به عملکرد گله دست یابند و بنابراین نقاط ضعف و قوت بخوبی روشن شود . متاسفانه در خصوص سطوح سلامتی و تولیدی جمعیتهای شترمرغ مزارع موجود اطلاعات ثبت شده ضعیف بوده و اهداف حقیقی سلامتی و تولید در شترمرغ کاملا مشخص نیست. با این وجود همانند دیگر صنایع دامی؛ عملکرد اغلب دامهای مولد یک جمعیت را می توان برای محاسبه اهداف تولیدی قابل حصول و مشخص در صنعت شترمرغ مورد استفاده قرار داد. در خصوص مطالعه نمونه فوق اطلاعات بدست آمده در جدول شماره 2 برخی از اهداف حقیقی تولید را در صنعت شترمرغ منطقه نشان می دهد . برای مثال پرتولیدترین ماده های مولد جفت ( 25%) در این مزارع به تولید 1/3 تخم و یک جوجه زنده مانده به ازاء هر مولد ماده در یک ماه در معرض تولید مثل رسیدند . همینطور در 25 درصد این مزارع میزان مرگ ومیر و بروز عارضه چرخش ساقی پاشنه ای جوجه ها در چهار ماه اول زندگی به ترتیب کمتر از 6/4 مورد تلفات و 2/1 مورد جدید ابتلاء در 100 جوجه در ماههای خطر بوده است .

بایستی توسعه صنعت شترمرغ پس از مطالعه دقیق از زیانهای مزارع و صنعت مربوطه طراحی و برنامه ریزی گردد. بهرحال علیرغم یک برنامه پژوهشی-توسعه ای و افزایش اطلاعات دامپزشکی در خصوص شترمرغ هنوز هم اطلاعات کمی در مورد موانع موجود در برابر تولید کنندگان این صنعت در اکثر جاهای دنیا وجود دارد . در مطالعه فوق مشکلات مهمی در هر مرحله از تولید در مزراع وجود داشتند. برای مثال نیمی از مزارع به رقمی بالاتر از 4/2 تخم به ازاء هر شترمرغ مولد ماده در یک ماه تولید مثلی ؛ 4/67% باروری ؛ 2/65% قدرت جوجه درإوری و 8/0 جوجه زنده مانده در یک ماه تولید مثلی نرسیدند . از آنجا که استانداردهای حقیقی هنوز بوجود نیامده اند ؛ تعیین نقطه ای مرحله وقوع بیشترین زیانهای تولید مشکل می باشد . با وجود این ؛ شاخص ضررو زیان موجود در توسعه تجاری این صنعت مورد نظر بوده و با عملکرد سایر گونه های تجاری طیور مورد مقایسه می باشد . برخی از این شاخصها شیب مثبتی دارند که نشان می دهد اگر عوامل مرتبط با مزارع و مولدین پرتولید مشخص شوند این صنعت پیشرفت سریعی خواهد داشت .

راه حل همه گیرشناسی مشکلات گله یک شیوه قوی برخورد با مشکلات است . راه حل همه گیر شناسی Tranter and Morris در بیشتر مزارع دامهای تجاری کاربرد وسیعی داردواین راه حل در صنعت شترمرغ نیز قابل استفاده است . با بهره گیری از این استراتژی, بررسی کننده عملکرد زیر گروهها را در جمعیت دامی مقایسه کرده و الگوهای رخداد بیماری یا کاهش تولید را تعیین می کند . این الگوها غالبا ما رابه علت وقوع مشکل هدایت میکنند . در این مطالعه اغلب تولیدکنندگان در خصوص میزان پائین تولید تخم نگران بودند . مشخص شد که تنها 25 درصد گروههای مولد جفتی بیش از 1/3 تخم به ازاء هر ماده در یکماه تولیدمثلی تولید می کنند و با استفاده از روش Tranter and Morris از طریق مقایسه عملکرد تخمگذاری در زیر گروههای مختلف در جمعیت مولدین ماده نتایجی بدست آمد . این بررسی به چهار زیر گروه محدود بود شامل مزرعه , نوع گروههای پرورشی , طول مدت شکل گیری گروه پرورشی و سن مولدین ماده , که هر کدام با عملکرد ضعیف تخمگذاری ارتباط داشتند .

1- مزرعه : 25 درصد شترمرغهای مولد ماده که بیشترین تولید را داشتند (بیش از 1/3عدد مرغ/مولد ماده/ماه تولید مثلی) بصورت تصادفی بین مزارع توزیع نشده اند (ّFishers exact test P=0/01 )

2- نوع گروه تولید مثلی : عملکرد تخمگذاری مولدهای جفت ( 41 مولد با متوسط 5/1 و میانگین 4/2عدد تخم /مولد ماده/ ماه تولید مثلی ؛ در محدوده 0 تا 5/9 ) بهتر از گروههای تولید مثلی بزرگتر ( 10 گروه سه تایی و یک کلونی با متوسط 6/0 و میانگین 5/1 تخم /مولد ماده/ ماه تولید مثلی ؛ در محدوده 0 تا 7/6 ) بود .ولی بهر حال اختلاف معنی دار نبود ( Wilcoxon rank sum statistic 0/54. P=0/31)

3- طول مدت شکل گیری هر گروه پرورشی : اختلاف معنی داری بین عملکرد تخمگذاری گروههای پرورشی با کمتر از ماه تخمگذاری ( 11 گروه با متوسط 4/1 و میانگین 9/1 عددتخم /مولد ماده /ماه تولید مثلی ؛ در محدوده . تا 3/9 ) و سه ماه تخمگذاری و بیشتر (41 گروه با متوسط 5/1و میانگین 3/2عدد تخم /مولد ماده /ماه تولید مثلی ؛ در محدوده . تا7/6) در دوره مطالعه وجود نداشت (Wilcoxon rank sum statistic 0/10, P=0/76 )

4- سن شترمرغهای ماده : اختلاف معنی داری بین تولید شترمرغهای مسن تر ( 21 شترمرغ مولد ماده سه ساله یا مسن تر با متوسط 6/2 و میانگین 2/3عدد تخم /مولد ماده/ماه تولیدمثلی ؛ در محدوده . تا 5/9) و شترمرغهای جوانتر ( 17 شترمرغ مولد ماده کمتر از سه سال با متوسط 0 و میانکین4/1 تخم مرغ /مولد ماده/ماه تولید مثلی ؛ در محدوده . تا 1/9) وجود نداشت(Wilcoxon rank sum statistic 8.53 P=0.004)

این تجزیه و تحلیل ها نشان میدهد که عدم بلوغ اصلی ترین عامل اثرگذار بر روی عملکرد ضعیف تخمگذاری این شترمرغها بوده است . با این سنجشها می توان عملکرد بیولوژیک پرندگان را بصورت انفرادی در ارتباط با اهداف اقتصادی تولید کنندگان مورد ارزیابی قرار داد . بنابراین شاخص های بهداشتی و تولیدی بر پایه جمعیتی مشخص ؛ تولید کنندگان و دامپزشکان آنها را قادر می سازد صفات بیولوژیک پرندگان را با اهداف اقتصادی مورد مقایسه قرار دهند. این سنجشها مقایسه بین گروهها و مزارع پرورشی رانیز ممکن می سازد . بنظر میرسد در کشور ما ایران نیز انجام مطالعات مشابه و ایجاد سیستم ثبت اطلاعات فعال در صنعت شترمرغ یکی از اقدامات ضروری جهت شناسائی موقعیت فعلی این صنعت و برنامه ریزی توسعه ای آن باشد.

منابع:

شتر مرغ در سن 2 تا 3 سالگی به بلوغ جنسی می رسد و تا مدت زيادی بارور باقی

می ماند. پرنده نر در زمان بلوغ به رنگ سياه با پرو بال سفيد رنگ و شتر مرغ ماده به

رنگ قهوه ای تا خاكستری است. بارزترين نشانه در شتر مرغ نر، قرمزی رنگ ساق پا

، نوك و اطراف چشم است كه ارتباط مستقيمی با قدرت جنسی نر دارد. هرچه اين

قرمزی بيشتر باشد پرنده از قدرت نرينگی بيشتری برخوردار است.

شتر مرغ نرو ماده به صورت جفت تا دسته های چند تايی و نيز به صورت گله نگهداری

می شوند. اين تركيبات بسته به ميزان زمين موجود و امكانات، قدرت جنسی نرها و

اهداف اصلاح نژادی متفاوت می باشد. هيچ استاندارد خاصی در اين رابطه وجود ندارد

و مدير مزرعه با شناسايی پرندگان و اهداف مورد نظر روش مناسب را انتخاب می

نمايد. شتر مرغ ها در سال درحدود 6 تا 8 ماه تخمگذاری نموده و بقيه سال را

استراحت می كنند. در ايران اين زمان از حدود بهمن ماه آغاز گشته و تا آبان ماه ادامه

دارد. بديهی است در مناطق مختلف اين زمان متغيير باشد. در طول فصل تخمگذاری

هر پرنده ماده به طور متوسط 40 تا 60 تخم می گذارد. البته در بعضی از پرندگان (از

جمله در كشورمان) اين ركورد به 120 عدد تخم مرغ هم می رسد. به طور متوسط از

هر پرنده ماده در سال حداقل 20 عدد جوجه سالم تا زمان كشتار بايستی توليد گردد

تا اين فعاليت به صورت اقتصادی ادامه يابد.

توليد مثل پرنده به عوامل زيادی از جمله ژننتيك ، شرايط آب و هوايی، سلامت پرنده و

به خصوص جيره مناسب بستگی دارد. استرس از عوامل منفی در تخمگذاری پرنده

می باشد. معمولاً برای هر پرنده بالغ حداقل 250 متر مربع در گردشگاه در نظر گرفته

می شود كه البته بهتر است فضای متعلقه بيش از اين باشد. فضای مسقف

(سايبان) به ازای هر پرنده بالغ در حدود 8 متر مربع و ارتفاع حصار در حدود 2 متر می

باشد. در شرايط طبيعی هر پرنده بعد از گذاشتن حدود 18 عدد تخم برروی تخم ها

نشسته و جوجه كشی طبيعی انجام می گيرد. در مزارع از ماشين های جوجه

كشی استفاده می گردد. در سال اول تخمگذاری، ميزان تخم گذاری نسبتاً پاببن

است ولی در سال های بعد به طور قابل ملاحظه ای افزايش می يابد و در زمان

تخمگذاری پرندگان، بايستی آرامش كافی برای پرنده مهيا گردد و ازحضور

بازديدكنندگان كاست. هر گونه استرس شامل تغيير جيره، صداهای ناآشنا برای پرنده

(پارس سگ، تراكتور، هوايی و ....) حضور بازديدكنندگان، ترس و حتی تغييرات آب

وهوايی برروی تخمگذار و باروری تخم ها اثر مستقيم دارد. در زمان فصل استراحت

بايستی غذا با فيبربالا، پروتئين و انرژی پايين در اختيار پرنده قرار گيرد و افزايش وزن

پرندگان را كنترل نمود . وزن اضافی در فصل توليد اثر منفی در جفتگيری و تخم گذاری

دارد. در فصل استراحت بايستی ويتامين و مواد معدنی به اندازه كافی در اختيار پرنده

قرار گيرد.

پرورش شتر مرغ از سال 1860 در كشور افريقای جنوبی به صورت جدی آ‎غاز گرديد و

سپس در ساير نقاط دنيا گسترش يافت. امروزه در بسياری از كشورها پرورش شتر

مرغ انجام می شود. كشور ايران هم چند سالی است مبادرت به واردات اين پرنده

نموده و در امر پرورش آن گام نهاده است. در طی چند سال گذشته مطالعاتی برروی

پارامترهای توليدی، جوجه كشی، تغذيه و پرورش اين پرنده صورت گرفته كه توأم با

موفقيت هايی دراين زمينه بوده  است. قابل ذكر است كه تاكنون  در ايران محصولات

حاصل از كشتار اين پرنده به بازار عرضه نشده است.

محصولات اين پرنده شامل گوشت، چرم، پروساير محصولات فرعی است. گوشت

پرنده قرمز بوده و از خواص آن می توان پايين بودن ميزان چربی، كلسترول، تردی خاص

و بالا بودن ميزان پروتئين را نام برد. چرم اين پرنده چرمی با ظاهری زيباست و

درساخت انواع محصولات چرمی به كار می رود. نوع ديگر چرم  حاصل از پوست ناحيه

ساق پای شترمرغ است كه از صفحات فلسی، مانند پوست مارمولك تشكيل شده و

در ساخت محصولات چرمی و به خصوص پوتين گاو چران ها استفاده می شود.پرهای

شتر مرغ در ساخت انواع گردگيرها استفاده می شود و خاصيت گردگيری بالايی دارد.

همچنين ازپرشتر مرغ در تزيين علم در مراسم مذهبی، ساخت انواع كلاه ها و شال

گردن ها استفاده می شود. ساير محصولات فرعی اين پرنده شامل پوسته تخم می

باشد كه از تخم های بی نطفه در زمان جوجه كشی به دست می آيد. برروی اين تخم

ها كارهای هنری از جمله نقاشی و حكاكی صورت گرفته و با قيمت های گزافی به

فروش می رسند. به طور كلی از كليه اجزای اين پرنده استفاده می شود. شترمرغ در

سن 10 تا 14 ماهگی كشتار می گردد و در اين سن حدود 100 تا 120 كيلوگرم وزن

دارد. گوشت حاصل از اين پرنده بيشتر از قسمت ران می باشد كه در حدود 30 تا 35

كيلوگرم است. همچنين پوستی به مساحت 3/1 تا 5/1 متر مربع استحصال می گردد.