| به نام خدا
موضوع تحقيق : مديريت و تعمير و نگهداري در نت
استاد مربوطه : مهندس كيهاني
محقق : سيد محمد قاسمي
اموزشكده كشاورزي نيشابور
تابستان 86
استقرار نت چطور، با چه گزینه و تکنیکی؟
مهندس برزگر در وبلاگ مدیریت نگهداری و تعمیرات بر پایه تجارت در پست اخیر خود به نکته مهمی اشاره نموده اند در رابطه با انتخاب بهترین گزینه میان تکنیک های نت.
((امروزه چالشهای اساسی رودرروی دست اندرکاران امور مربوط به نت تنها یادگیری این تکنیکها نیست ، بلکه تصمیم گیری در رابطه با انتخاب بهترین گزینه و موثرترین تکنیکهای نت برای هر یک از تجهیزات میباشد . اگر گزینه درست انتخاب شود ، امکان بهبود و ارتقاء کیفی عملکرد ماشین آلات بوجود آمده و همزمان با آن هزینه های نت کاهش پیدا خواهد نمود . برعکس انتخاب نادرست نتیجه ای جز افزایش مشکلات سازمان و کمرنگ شدن اثربخشی نت بدنبال نخواهد داشت.))
علوم و تکنیکهای نگهداری و تعمیرات در یک پروسه زمانی تا به امروز پیشرفت نموده اند و متدهای مختلفی تدوین شده است که شاید چیزی جز حرکت و پیشرفتی پیوسته و در یک امتداد نباشند.
این مطلب کاملاً صحیح است که با انتخاب گزینه نادرست نه تنها بهبودی در عملکرد تجهیزات و کاهش هزینه های سازمانی پیش نخواهد آمد بلکه عدم اثر بخشی سیستم نت و تاثیرات ذهنی نامطلوب آن بر پرسنل، کار را برای اجرای پروژه های دیگر نت در آن سازمان بسیار مشکل خواهد ساخت.
یکی از معضلات در این زمینه، عدم آشنایی مدیران و تصمیم گیرندگان در این خصوص است، بگونه ای که بدون حضور کارشناسان خبره داخلی و بدون صرف نمودن کار کارشناسی در این خصوص، اجرای سیستم نت سازمان را به یکباره به دست پیمان می سپارند.
پیمانکارن نت غالباً اشراف کافی به مسائل و فضای درون سازمانی نداشته و متدهای پیش فرض خود که ثابت اند و در همه جا (هر صنعت و هر مورد پیمان) بکار می برند را پیشنهاد می دهند.
معمولاً پیمانکاران نت، سعی بر ارائه کار خود در مدت زمانی مشخص ( که برای یک پروژه نت کوتاه است) دارند و پایان هر چه زودتر تعهدات و یمان برایشان اهمیت بیشتری می یابد تا حس دلسوزی و مسؤولیت نسبت به سازمان و تجهیزاتی که قرار است نگهداری شوند.گاهاً پیش می آید که از عدم اطلاع مدیران و کارشناسان سازمان درخصوص مباحث نت سوء استفاده می نمایند.
( در این زمینه با نمونه های عملی برخورد داشته ام که مثلاً پیمانکار نت در مشاوره نسبت به امور نت و جمع آوری لیست تجهیزات در ساختاری نظامند بسیار غیر متعهدانه برخورد کرده است و چون نظر کارشناسی درون سازمانی وجود نداشته، امور را به حال خود رها کرده است تا فقط لیستی از تجهیزات فراهم شود و تمام. بعد از بررسی کار و تذکرات در این خصوص به اشتباهات صورت گرفته اعتراف کرده است ولی آیا نفر ساعت اتلاف شده قابل جبران است؟)
جمع بندی مطلب تا به اینجا این است که چه عواملی باعث تحمیل یا انتخاب گزینه و روشی از نت خواهد شد که اثربخش نبوده، خرابی ها را کاهش نمی دهد و باعث صرفه جویی در هزینه های سازمانی نمی گردد و علاوه بر آن بوجود آورنده ذهنیت منفی درون سازمانی می گردد.
*در اینجا نسخه ای تضمینی پیشنهاد می دهم که در هر سازمان و صنعتی بکار گرفته شود، بدون کمترین ریسکی، سیستم نت بطور مطلوب و اثر بخش مستقر خواهد شد.
1- به امور نت جاری خود سامان دهید و امور را در قالب سیستم تعریف شده درآورید.
فرهنگ سازی نت را از همینجا شروع کنید.
2- سیستم نت پیشگیرانه (PM) را شکل دهید و امور آن را برنامه ریزی و اجرا کنید.( بازرسی ها و سرویسهای دوره ای و روانکاری تجهیزات را برنامه کنید و بر اساس سررسید ها و موعد زمانی اجرا کنید)
3- در یک حرکت تدریجی مطابق با شرائط درون سازمانی و بر اساس پیش بینی ها و بازخوردها، سیستم نت پیشگیرانه را در مرحله اول اصلاح و بهینه کنید و در مرحله بعد به سمت سیستم های نوین تا سطح مطلوب ارتقاء دهید.
اینجا دو نکته بسیار مهم وجود دارد : اول آنکه تمام امور را متناسب با شرائط درون سازمانی شکل دهید؛ اعتقاد دارم که تمام تکنیک های و روشهای نت در یک راستا و بگونه ای مکمل هم بوده و تنها از لحاظ سطح (LEVEL) متفاوتند، پس نکته دوم آنکه شما هم سعی نمایید با یک حرکت تدریجی سیستم نت خود را پویا نگاه داشته و به سمت روشهای نوین ( CM، RCM و ...) رهنمون سازید.
برخی شاخصهای نت
شاخصهای مربوط به قابلیت اطمینان
· فرکانس خرابی ( نرخ یا سرعت خرابی) که با حرف L نشان داده می شود.
سرعت خرابی = تعداد خرابی اتفاق افتاده در سیکل زمان / زمان کل سیستم.
· متوسط زمان بین دو خرابی (MTBF)
نرخ خرابی / 1 =متوسط زمان بین دو خرابی
بعبارتی متوسط بین دو خرابی می شود زمان کل سیستم به تعداد خرابی در سیکل زمان.
برای مثال ، فرض می کنیم در یک سیکل زمانی 11 ماهه با 22 روز کاری در هر ماه برای تجهیزات و هر روز هم دو نوبت کار 8 ساعته، شاهد 29 بار خرابی بوده ایم. بنابراین :
n تعداد دفعات خرابی
h ساعات کارکرد سیستم
نرخ خرابی
L = n/h =29 / 11*22*2*8 = 0.00748 Fail in hour
متوسط بین دو خرابی
MTBF = 1/L = 1/0.00748 = 133.6 hour then 1 fail
شاخص سه ماشین
این شاخص برای صنایعی که با تعداد ماشین آلات بالا در یک واحد یا کارگاه مواجه هستند کاربرد دارد و معرف سه ماشینی است که بیشترین نرخ خرابی را دارند.
برای مثال : در طول یک دوره زمانی یک ماهه نرخ خرابی L برای 8 ماشین با نامهای a تا h بصورت زیر محاسبه شده است.
|
h |
g |
f |
e |
d |
c |
b |
a |
ماشین |
|
0.02 |
0.15 |
0.08 |
0.06 |
0.12 |
0.15 |
0.02 |
0.05 |
L |
شاخص سه ماشین برای مثال فوق می شود :
{ c,g,d}
توجه : به جای بکارگیری شاخصL می توان هزینه های صرف شده جهت تعمیر و نگهداری و یا نفر ساعت بکار رفته را نیز در جدول فوق جایگزین کرد و شاخص سه ماشین را مشخص نمود.
نگهداري و تعميرات در سازمانهاي ممتاز
سازمانهاي توليدي بيشماري در گوشه و كنار جهان در حال فعاليت هستند اما، معدودي از آنها بااقتدار به فعاليت خود ادامه مي دهند و گوي سبقت را از ديگران ربوده اند. همگان بر قدرت اين سازمانها واقف بوده و از آنها به عنوان سازمانهاي ممتاز ياد مي كنند. مشخصه اين سازمانهاي ممتاز چيست؟
يك سازمان ممتاز در تمام زمينه ها اعم از سيستمهاي توليدي، اطلاعاتي، خريدوفروش، بازاريابي، مهندسي و كيفيت در سطح ممتاز فعاليت مي كند. يكي از شاخصه هاي اصلي يك سازمان توليدي ممتاز، دارابودن تشكيلات نگهداري و تعميراتي ممتاز است. در اين مقاله خصوصيات يك سيستم نگهداري و تعميرات (نت) در يك سازمان ممتاز مورد بررسي قرار گرفته و اين خصوصيات طبق فهرست زير ارائه شده اند. اين فهرست همچنين مي تواند به عنوان چك ليستي جهت مميزيهاي داخلي سيستم و درك ميزان تفاوت از يك سيستم نت ممتاز مورد استفاده قرار گيرد.
1 - هزينه چرخه عمر: تصميم گيري براي خريد تجهيزات بايد براساس دو عامل قيمت خريد به علاوه هزينه تحميلي از سوي تجهيز در مدت عمر اقتصادي آن صورت گيرد و نه برپايه قيمت خريد تجهيز. اين بدان معنا است كه متخصصان نگهداري و تعميرات در سازمان بايد با برخورداري از توانايي انجام آناليزهاي قابليت اطمينان و قابليت تعميرپذيري در مورد سيستم هاي فني و اجزاي آنها در فرآيند خريد تجهيزات مشاركت داشته باشند. همچنين در هنگام خريد بايد به عواملي چون وجود فهرست كامل اجزاء راهنماي نحوه استفاده و نقشه هاي دقيق طبق استانداردهاي مكتوب مورد استفاده در سازمان و غيره توجه داشت.
2 - تمركز براهداف كلي سازمان: در يك سازمان سطح جهاني و ممتاز بايد تمام عوامل عملياتي، مهندسي و
نگهداري و تعميراتي همه در جهت اهداف سازمان حركت كنند. در يك سازمان ممتاز كه مهمترين هدف آن توانايي رقابت در زمينـه قابليت اطمينان ساخت و هزينه هاي ساخت است، اين اهداف بايد در ساير دپارتمانها و از جمله نت نيز در اولويت بالاتري نسبت به اهدافي چون كاهش هزينههاي نگهداري و كاهش زمان بيكاري ناشي از عمليات نت قرار داشته باشند. نتيجه اين رويكرد افزايش
مستمر اثربخشي كلي تجهيزات (OEE) و در نتيجه كاهش هزينههاي كلي ساخت است.
3 - تعيين يك خط مشي و سياست قابليت اطمينان: يك سازمان ممتاز داراي سياستي مشخص شامل برنامه هاي سه تا پنج ساله براي پيشرفت در زمينه قابليت اطمينان و عملكرد نت است. اين سياست با تمام مشخصات آن از جمله پارامترهاي ضروري قابليت اطمينان و نت، مشخصه هاي كاركردي و كليدي آنها، دلايل اهميت آنها، نحوه تشخيص كاركنان از حركت به سوي اهداف و غيره بايد در كل سازمان ابلاغ و درك شود. در نتيجــــه اولويت بندي كارها براساس احساسات نخواهد بود و براساس صلاح و در جهت سياست سازمان صورت مي گيرد.
4 - مهارت بالاي كاركنان نگهداري و تعميرات: در صورتي كه كاركنان نت از مهارت بالايي برخوردار باشند، نيازي نيست كه سرپرستان و مديران فني وقت زيادي را صرف آموزش آنها كنند و قادر خواهند بود وقت خــود را به برنامه ريزي و زمانبندي كارها، تعيين نيازهاي آموزشي و انجام آناليز دلايل خرابيها اختصاص دهند. در نتيجه، سازمان از يك سازمان منفعل و واكنشي تبديل به يك سازمان مبتني بر تفكر و حل مسئله خواهد شد و 10 تا 30 درصد زمان عمليات نت صرف حل مشكل و انجام اقدامات اصلاحي خواهد شد.
5 - تعيين حيطه كاري كاركنان نگهداري و تعميرات: در يك سازمان ممتاز محدوده كاري كاركنان نت باتوجه به نوع مهارت آنها مشخص مي شود و نه باتوجه به خطوط توليدي مختلف. در اين صورت يك تكنسين مكانيك بايد توانايي انجام كليه كارهاي مكانيكي را داشته باشد و يك تكنسين الكترونيك نيز به همين ترتيب. نتيجه اعمال اين رويكرد ايجاد رضايت در كاركنان نت و انعطافپذيري در كارهاست. باوجود اين، در شرايطي نيز باتوجه به نوع كار بايد تخصصگرايي را مدنظر قرار داد.
6 - سطح بالاي برنامه ريزي و زمانبندي: در هر سطح عملكردي سازمان نت برنامه ريزي و زمانبندي بهعنوان مهمترين عامل كاهش هزينههاي نت است. جهت انجام مناسب برنامهريزي و زمانبندي عوامل زير را در نظر بگيريد:
برنامهريزي بايد قبل از زمانبندي صورت گيرد؛
هركاري بايد با برنامهريزي و زمانبندي انجام شود؛
بعد از انجام زمانبندي تخصيص كاركنان
براي انجام كارها عملي مي شود؛
در هنگام اجراي يك كار برنامهريزي و زمانبندي شده، نبايد افراد را جهت انجام كار ديگري به
خدمت گرفت؛ هيچ كاري قبل از مشخص و مكتوبشدن علت انجام آن نبايد بهاتمام برسد؛
بعد از اتمام كار علت اصلي مشكل را شناسايي كنيد.
7 - اولويتبندي صحيح كارها: به منظور اولويتبندي صحيح كارها، بايد توانايي درنظرگرفتن عواقب ناشي از اجرانشدن بهموقع هريك از عمليات نت را داشته باشيد. اين عواقب ممكن است ضايعات زيستمحيطي، صدمات جاني، هزينههاي بالاي كاهش توليد و يا صدمات به تجهيزات باشند. در يك كارخانه با خطوط توليد متفاوت تعيين مهمترين خط توليد از لحاظ رساندن محصول به مشتري و تعيين ارزش افزوده هرمحصول ميتوانند به اولويت بندي صحيح كارهاي نت كمك كنند. اولويت بندي صحيح و مناسب موجب اجراي كامل و بهموقع وظايف برنامه ريزي و زمانبندي شده خواهد شد.
8 - درك صحيح مضمون نگهداري و تعميرات پيشگيـــرانه: جهت ايجاد درك صحيحي از برنامه
هاي پيشگيرانه و مراقبتهاي ضروري و بررسي وضعيت فنـي در سازمان، بايد اين برنامه ها بر پايه نتايج عدم جلوگيري از ايجاد شكست و خرابي بنا شـــــوند. همچنين اين نوع برنامه ها در صورتي قابل قبول هستند كه هزينه هاي ناشي از ايجاد خرابي به مراتب بيشتر از هزينههاي مربوط به اجراي برنامه هاي پيشگيرانه باشد.
همچنين بايد روشهاي دقيق و صحيح جهت بازرسيهاي اساسي و بررسيهاي وضعيت فني تجهيزات شناسايي و استفاده شوند. بهتر است اين نوع برنامه ها در وضعيت روشن بودن تجهيزات صورت گيرند و تواتر اجراي اين برنامه ها بر پايه زمانهاي خرابي و توزيعهاي ايجاد شكست صورت گيرد. همچنين اين برنامهها بايد به طور كامل عملي و قابل اجرا باشند.
9 - اجراي 100 درصدي برنامهها: در صورتي كه شما قادر به ايجاد يك بستر مناسب براي برنامههاي پيشگيرانه و مراقبتهاي ضروري و بررسي وضعيت فني شده باشيد، هيچ دليلي را نبايد براي عدم اجراي 100 درصدي اين برنامهها داشته باشيد. در صورت اجراي 100درصدي اين برنامهها احتمال ايجاد خرابيهاي اتفاقي و ناگهاني بسيار ناچيز خواهد بود و اثربخشي كلي تجهيزات بالا خواهد رفت.
10 - آماده بودن بهموقع مواد و قطعات يدكي: در صورتي كه برنامه ريزي و زمانبندي بهدرستي صورت گيرد، انبار قطعات يدكي قادر خواهد بود تا قطعات يدكي را بهطور مناسب و اثربخش و در زمان مناسب به محل انجام عمليات نت ارسال دارد. در اين صورت از بخش قابل توجهي از زمان عمليات نت و انرژي نيروي انساني كه صرف انجام فرآيند ارسال درخواست قطعه و دريافت قطعه از انبار مي شود، كاسته خواهد شد.
11 - سطح خدمت: سطح خدمت پايين براي قطعات يدكي نه تنها ممكن است موجب افزايش زمان عمليات نت و هزينههاي كاهش توليد شود بلكه از لحاظ رواني اين عقيده را در بين كاركنان نت و توليد بهوجود مي آورد كه انبار قطعات يدكي قادر به فراهم آوردن قطعات مناسب در زمان مناسب نيست. بدين ترتيب است كه در بسياري از كارخانجات شاهد بهوجودآمدن انبار قطعات يدكي مجازي و مخفـــــــي در واحدهاي مختلف جهت به راه انداختن فرآيند توليد هستيم. البته در تعيين سطح خدمت مواردي چون هزينه هاي نگهداري و ميزان حياتي بودن قطعه را بايد موردتوجه قرار داد. اما در مورد قطعات حياتي سطح خدمت 97 درصدي ضروري است.
12 - صحت كامل اطلاعات آرشيو فني: در مورد آرشيو فني در يك سازمان ممتاز بايد اين اطمينان وجود داشته باشد كه حداقل در 95 درصد موارد، اطلاعات استخراجي از آن صحيح و بدون نقص باشد. همچنين آرشيو فني همواره بايد مورد بازنگري قرار گيرد تا اطلاعات آن بهروز باشد.
13 - سازماندهي و انجام مناسب عمليات بنيادي و اساسي نگهداري و تعميرات: مهمترين تفاوت بين يك سازمان نت ممتاز و ديگر سازمانهاي نت در اينست كه سازمان نت ممتاز، موارد ساده و مفيدي را كه ديگر سازمانها تنها در مورد آنها حرف مي زنند، اجرا مي كند. در صورتي كه مـيخواهيد يك سازمان نت ممتاز داشته باشيد بايد به طور پيوسته روي عمليات اساسي و بنيادي نت كار كنيد و روش انجام آنها مورد بازنگري و اصلاح قرار دهيد. بعضي از اين عمليات عبارتند از: تميزكاري دقيق تجهيز: تميزكاري خود نوعي بازرسي است؛
روغنكاري؛
آچاركشي؛
تنظيمات جزئي وايجاد بالانس؛
فيلتراسيون سيالات هيدروليكي، سيستمهاي روغنكاري؛
درزگيري و آببندي قسمتهاي مختلف تجهيز.
14 - سطح بالاي استانداردهاي ايمني: يك رابطه بسيار قوي بين عمليات خوب و مناسب نت و بالارفتن سطح ايمني در يك سازمان وجود دارد. بررسيهاي كامل ابزار و وسايل مورداستفاده كاركنان نت از نظر مسائل ايمني، قبل از انجام عمليات نت و تعيين شرايط ايمني لازم براي انجام هرنوع عمليات نت در قالب دستورالعملهاي نت و تهيه چك ليستهاي ايمني مي توانند به كاهش سطح ريسك عمليات نت كمك كنند.
15 - نيازسنجي آموزشي دقيق براي كاركنان نگهداري و تعميرات: در صورت انجام يك نيازسنجي آموزشي دقيق براي كاركنان نت، در مورد هريك از كاركنان موارد آموزشي خاصي شناسايي مي شود و كاركنان تنها در كلاسهاي آموزشي خاص خودشان شركت خواهند كرد. در اينصورت از برگزاري كلاسهاي عمومي براي كليه كاركنان كه زمانبر و هزينهبر هستند و نمي توانند نيـــازهاي آموزشي را به طور كامل برطرف سازند و اثــربخشي لازم را نيز دارا نيستند، جلوگيري بهعمل مي آيـــد. بايد به اين نكته توجه داشت كه براي تعيين اثربخشي آموزش بايد از شاخصهاي سطح مهـــارت استفاده كرد و در نظر گرفتن شاخص تعداد ساعات آموزشي نمي تواند مناسب باشد.
16- آناليز علل اصلي و اساسي شكست و خرابي: در يك سازمان نت سطح جهاني، گروههايي جهت شناسايي و رديابي علل
خرابيها وجود دارد. در سازمانهاي كوچك وظايف اين گروهها، در بين برنامههاي معمول نت توسط كاركنان نت صورت ميگيرد. اما در سازمانهاي بزرگ بهجهت دخيل بودن عوامل تجهيزاتي، عملياتي، نيروهاي انساني و ساير فاكتورها در مشكلات پيش آمده، گروههاي قابـــــليت اطمينــان تشكيل مي شـوند كه بااستفاده از متدولوژيها (FMEA)،FAILURE MODE AND EFFECT ANALYSIS اقدام به شناسايي و رديابي خرابيها و علل آنها مي كنند.
مهندسی نگهداری و تعميرات
Maintenance With Me
شاخص هاي نت
شاخص هاي ارزيابي فني – اقتصادي فعاليت هاي نت
- ساعات از كارافتادگي دستگاه ها و تجهيزات به تفكيك تجهيز.
- دلايل از كارافتادگي دستگاه ها و تجهيزات به تفكيك عامل.
- آمار هزينه هاي نگهداري و تعميرات انجام شده به تفكيك انواع تجهيزات.
- آمار هزينه هاي نگهداري و تعميرات انجام شده به تفكيك انواع فعاليتها.
- آمار زمان صرف شده در فرآيند نگهداري و تعميرات شامل آمادگي، بازرسي، عيب يابي، تعمير، نصب مجدد، آزمايش و راه اندازي به تفكيك انواع خرابي و انواع تجهيز.
- توقفات در انتظار و در حين تعمير.
- نسبت هزينه هاي فعاليتهاي دوره اي نت، تعميرات پيشگيرانه و اضطراري به كل هزينه هاي نت.
- نسبت حقيقي زمان ازكارافتادگي ماشين به زمان كاركرد.
- آمار متوسط زمان بين دو تعمير اضطراري(MTBF) ، پيشگيري (MTBP) و بين دو تعمير (MTBM) به تفكيك انواع خرابي و انواع تجهيزات.
- آماري در رابطه با كارايي (O.E) دستگاه ها و تجهيزات به تفكيك.
- آمار متوسط زمان لازم جهت تعميرات پيشگيري و اضطراري.
- آماري در رابطه با متوسط هزينه يك ساعت تعمير پيشگيري و اضطراري.
- آمار مقايسه اي نفر ساعت هاي مورد نياز يا در دسترس.
شاخصهاي ارزيابي قابليت اطمينان و قابليت تعمير :
MTBM : متوسط زماني بين دو تعمير.
MTBF : متوسط زماني بين دو تعمير اضطرري.
MTBP : متوسط زماني بين دو تعمير پيشگيرانه.
MTTR : متوسط زمان لازم براي تعمير.
L : فركانس خرابي هاي اضطراري.
F : فركانس تعميرات پيشگيرانه.
MTTS : ميانگين زمان آماده سازي و تنظيم.
شاخصهاي هزينه اي :
- نرخ كاهش هزينه هاي نيروي انساني.
- نرخ كاهش هزينه هاي نت.
- نرخ كاهش هزينه ها و مصرف قطعات يدكي.
- نرخ كاهش هزينه هاي انرژي.
- نرخ كاهش هزينه هاي ابزار.
شاخص هاي خاص :
- نرخ تعميرات اضطراري.
- نرخ نيروي انساني اضطراري.
- نرخ دستيابي به تعميرات اضطراري.
هزينه هاي نگهداري و تعميرات
- هزينه هاي نيروي انساني.
- هزينه هاي قطعات يدكي.
- هزينه هاي تعمير قطعات و بازگرداندن آنها به شرائط عادي.
- هزينه هاي مواد و مصالح عمومي.
- هزينه هاي ابزارآلات.
- هزينه هاي سربار.
- هزينه هاي حمل و نقل.
- هزينه هاي غير قابل پيش بيني.
- هزينه هاي بازسازي.
- هزينه نگهداري و تعميرات برنامه ريزي شده.
- هزينه تعميرات اصلاحي.
- هزينه تعميرات اتفاقي.
- هزينه تعميرات اساسي برنامه ريزي شده.
هزينه هاي غير مستقيم :
- از دست رفتن توليد يا خدمات.
- تغيير در كيفيت توليد يا خدمات.
- تاخير در تحويل.
- استهلاك.
- حوادث كار.
- بدتر شدن محل كار و محيط.
- عدم وجود انگيزش در پرسنل.
- تصوير شركت.
مقایسه نگهداری و تعمیرات پيشگيرانه (PM) و نگهداری بر اساس وضعیت (CM) :
نگهداری و تعميرات پيشگيرانه و نيز بکارگيری روش و ابزار CM یکی از مباحثی است که از مدتها پیش ذهنم را به خود مشغول کرده بود و مرتباً در کار و در موارد عملی با آن رو برو بوده ایم.
زمانی که با بکارگیری استانداردهای PM و انجام بازرسی های برنامه ریزی شده و منظم سعی در شناسایی عیوب تجهیزات پیش از وقوع شکست و خرابی داشتیم، باز هم در مواردی شاهد وقوع شکست بودیم و یا آنکه زمانی به عیب و نقص تجهیز پی می بردیم که دستگاه به شرائط بحرانی رسیده بود و مجال برای کار تنگ شده بود.این وضعیت برای تجهیزات حساس که شکست آنها تعمیرات خاص، سنگین و پرهزینه را به همراه داشت، گران تمام می شد. عیب کار در کجا نهفته بود؟
اتکا به سطوح بازرسی در روش PM ، برای پی بردن به عیب و نقص در فاصله زمانی طولانی تری پیش از وقوع خرابی در همه موارد امکان پذير نبود.سطوح بازرسی در PM در سطح قوای حسی انسانی ( شنیداری، بصری و لامسه) و یا ابزار ساده و ابتدایی خلاصه می شد.علاوه بر آن، گاهی تجهیز در فاصله زمانی بسیار کوتاهی از حالت کارکرد نرمال به سمت شکست پیش می رفت که در PM ، چاره ای برای آن وجود نداشت.
برای مثال در اثر پاره شدن مسیر روغن یا قطع مسیر به سرعت با افت فشار روغن مواجه شده و در نتیجه در یک فاصله زمانی کوتاه، تجهیز با شکست مواجه می شود.این چنین مشکلی تنها به یک طریق قابل شناسایی و پیشگیری بود : نگهداری بر اساس وضعیت آن هم بصورت لحظه ای و با قابلیت عملگرایی خودکار.
در اینجا برای مقایسه به تعریف این دو روش می پردازیم و سپس موارد اشتراک و اختلاف را به تفکیک بر خواهیم شمرد.
· نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه(preventive maintenace) : نگهداری و تعمیر تجهیز پیش از وقوع خرابی با سرویس و روانکاری منظم و دوره ای و با انجام بازرسی های منظم که منجر به کشف عیب در مراحل اولیه و اقدام به تعمیر اصلاحی می گردد.
· نگهداری بر اساس وضعیت
(CM/CBM: Condition Base Monitoring) : در این روش وضعیت تجهیز با اندازه گیری و نمودار کردن پارامترهای خاص و حیاتی تحت کنترل قرار می گیرد.ابزارهای بازرسی و آنالیزها در سطح بالاتری قرار دارند.
معمولاً در این روش از ارتعاش سنجی جهت کنترل تجهیزات دوّار و از آنالیز روغن در تجهیزات رفت و برگشتی خصوصاً دیزل ها استفاده می شود.
اموارد اشتراک :
· در هر دو روش مفهوم بازرسی جاری است.
· هدف اصلی شناسایی و تشخیص عیب پیش از وقوع خرابی است.
موارد اختلاف :
· بازرسی ها در CM در سطح بالاتر و با ابزار و متد پیشرفته تری صورت می گيرد.
· تشخیص عيب در CM بسیار زودهنگام تر از تشخيص در PM صورت می گيرد.
· متد و ابزار CM بسیار پرهزینه تر از Pm است.
· گستره بازرسی ها pm بسیار وسیع تر CM است.(معمولاً بازرسی های CM تنها جهت تجهیزات حساس بکار می رود)
نکات :
* عموماً بازرسی ها در CM بر علائم حیاتی تجهیز همچون فشار، دما ، ارتعاش و ... استوارند و گاهی این علائم بصورت لحظه ای کنترل شده و به محض تغییر سیگنالها و خروج از محدوه مجاز، سیستم بصورت خودکار عمل نموده و دستور لازم را می دهد( مثلاً Shutdown )
* در تجهیزات حساس مثلاً توربین در نیروگاه ، برخی علائم حیاتی مانیتور شده و علاوه بر عملگرایی خودکار سیستم، نوسانات در قالب نمودار و قابل مشاهده بر صفحه مانیتور بصورت لحظه ای می باشند.
معمولاً تجهیزات دوار در چند جهت و زاویه مشخص ،ارتعاش سنجی می شوند. امروزه تجهیزات و ابزار CM با قابلیت آناليز و تحلیل داده ها وجود داشته که قادرند علل نقص را هم مشخص نمایند.( مثلاً ارتعاش غير مجاز ناشی از خرابی بيرينگ است و يآ آلايمنت غير مجاز و .....)
· با استفاده از متد CM مفهوم تعويض دوره ای کمرنگ شده است. جهت تعيين زمان مطلوب تعويض ها از آناليزهای CM استفاده می شود.مثلاً در صنايع هوايي متداول بود که بعد از ميزان مشخصی ساعت پرواز هواپيما، نسبت به تعويض برخی قطعات و تجهيزات اقدام نمايند ولی امروزه در دوره های زمانی مشخص اقدام به انجام بازرسی CM نموده و در صورت مشاهده کارکرد خارج از استاندار و بر اساس تحليل ها، نسبت به تعويض قطعه يا تجهيز اقدام می نمايند.
· نموداری را در نظر بگيريد که یک بعد آن ( بعد افقی) زمان را نشان می دهد و بعد ديگر کارکرد تجهيز از لحظه وقوع عيب تا لحظه خرابی و شکست را.
اگر نقص تجهيز در PM در نقطه B قابل شناسايي باشد، با استفاده از متد و ابزار CM اين تشخيص در نقطه A امکان پذير بوده و در نتيجه برنامه ريزی برای اقدام اصلاحی امکان پذير تر و ميزان خرابی جزئی تر و مدت زمان تعمير کوتاه تر خواهد بود.
* از نکات مهم در CM ، مقایسه داده ها با داده های پيشين و کنترل و نمودار سازی سير تغييرات داده ها می باشد.
مثال عملی :
هر ساله در يک واحد صنعتی هنگام تعميرات اساسی، کليه تجهيزات (برای مثال الکتروموتورها) باز می شدند و مورد سرويس و تعمير قرار می مي گرفتند.
شرکت با خريد تجهيزات بازرسی CM و انجام بازرسی های منظم CM و نيز انجام آناليزها در طول دوره بهره برداری تجهيزات را کنترل نمود و در تعميرات اساسی تنها نسبت به تعمير تجهيزاتی اقدام نمود که نتايج CM به نياز به تعمير اشاره داشت.
اين اقدام باعث کاهش حجم کار گروه های تعمير،در تعميرات اساسی شناسايي و رفع عيوب تجهيزات در طول دوره بهره برداری، تخصيص نفرات در دسترس به کارهای ضروری و لازم و کاهش قابل ملاحظه هزينه ها شد.
سیستم CMMS و مطالبات پس از خرید (خدمات پس از فروش).
دوست عزیزی سوالی پرسیده بودند که مطرح نمودن آن را در اینجا مفید می دانم، من به سوال این دوست گرامی بطور مختصر پاسخ داده ام، خوشحال می شوم دوستان نقطه نظرات خود را در این رابطه طرح نمایند.
سوال به این قرار بود :
شرکت جهت امور نگهداری و تعمیرات خود نسبت به خرید یک سیستم مکانیزه نت (CMMS) اقدام نموده است.در این جا سوالی مطرح است که چه انتظاراتی و چه شرحی به عنوان خدمات پس از فروش و پیش بینی انتظارات آتی از سیستم مطالبه شود؟
مهندسی نگهداری و تعميرات
Maintenance With Me
چگونه سيستم هاي نت باعث كاهش هزينه ها مي شوند
سه شنبه بیست و پنجم بهمن 1384 ساعت 1:32
چگونه سيستم هاي نت باعث كاهش هزينه ها مي شوند :
معمولاً پيش ازاستقرار سيستم هاي نت به اندازه گيري فاكتورهاي فني و هزينه اي مربوطه مي پردازند.پس از استقرار و اجرا،همان فاكتورها دوباره سنجش مي شوند تا كارايي و اثربخشي سيستم مشخص گردد.
بطور عمده مي توان هزينه هاي پيش از استقرار نت را به سه گروه زير تقسيم بندي كرد :
1- هزينه توقف توليد و فرصت از دست رفته
توقف ناگهاني توليد به دليل از كار افتادن تجهيز باعث از دست رفتن سود ناشي از توليد و نيز بيكاري نيروي انساني و هزينه هاي آن مي گردد.
2- هزينه تعمير بعد از خرابي
زماني كه يك تجهيز به مرحله توقف و از كارافتادگي مي رسد، خرابي آن به مرحله عمده تري رسيده است، بنابراين تعمير آن نيز سنگين تر، پر هزينه تر و با مدت زمان طولاني تري نسبت به يك تعمبر اصلاحي مي باشد.همچنين از آنجا كه اين نوع تعميرها پيش بيني نشده هستند مدت زماني كه صرف شناسايي كار و كشف عيب، تدارك نيروي متخصص جهت انجام تعمير و تهيه مواد و قطعات مورد نياز آن مي گردد به مدت زمان توقف ناشي از آن خرابي اضافه مي كند.عمدتاً تعميرات در اين مرحله از خرابي نياز به نيروي تعمير با تخصص بالاتر و يا به پيمان گذاشتن كار را ايجاب مي نمايد كه باعث تحميل هزينه هاي بالاتر مي گردد.
3- هزينه راه اندازي مجدد خط توليد
از آنجا كه خط توليد در حالت نرمال براي كار پيوسته در مدت زمان معيني طراحي مي شود، توقف مكرر و راه
اندازي مجدد خط علاوه بر آنكه بر طول عمر و شرائط فني مجموعه تجهيزات درگير در خط اثر مي گذارد باعث
صرف زمان جهت دستيابي به كميت و راندمان مورد نظر توليد مي گردد و از سواي اثرگذار بر كيفيت محصول است(باعث افت كيفيت محصول مي گردد).
4- هزينه نكرار خرابي
هرينه ديگري كه در اثر فقدان سيستم نت تحميل مي گردد هزينه تكرار خرابي بدليل عدم ريشه يابي و تحليل مساله است و تا زماني كه با تحليل سيستمي علل خرابي، عيب و ريشه خرابي مشخص نشده، مشكل به حالت خود باقي مانده و خرابي تكرار مي گردد.
اكنون با فرض استقرار و راه اندازي سيستم نت پيشگيرانه تجهيزات به بررسي هزينه هاي ذكر شده مي پردازيم :
1- هزينه توقف توليد و فرصت از دست رفته كاهش مي يابد
به دليل آنكه تجهيزات متناوباً سرويس و نگهداري مي شوند درصد ساعات آماده بكاري تجهيزات بالا مي رود. سيستم بازرسي مستمر باعث كشف خرابي در مراحل اوليه و در پي آن تعمير پيش بيني شده اصلاحي و با برنامه ريزي قبلي مي گردد، در نتيجه خط توليد براي مدت زمان كمتري جهت رفع و اصلاح خرابي ( كه در اين مرحله خرابي عمده نيست)متوقف مي گردد. در اين نوع تعمير نيروي انساني تعميركار، مواد و قطعات مورد نياز و شرائط مورد نـاز انجام كار پيش از درخواست توقف فراهم مي شود و زمان توقف كمتراست.
جدول 1 – مقايسه فاكتورهاي فني / هزينه اي پيش و پس از استقرار سيستم نت
|
فاكتورهاي سنجش سيستم |
پيش از استقرار سيستم نت |
پس از استقرار سيستم نت |
|
MTBF(متوسط زمان بين خرابي دستگاه) |
پايين |
بالا |
|
MTTR(متوسط زمان صرف شده جهت تعمير دستگاه) |
بالا |
پايين |
|
درصد آماده بكاري تجهيزات |
پايين |
بالا |
2- هزينه تعميرات كاهش مي يابد
سرويس و بازرسي هاي متناوب و نظامند در سيستم نت، كاركرد نرمال و پيوسته تجهيزات را باعث مي گردد.كشف عيب در مراحل اولبه و در نتيجه ، تعميرات اصلاحي و برنامه ريزي شده به جاي تعميرات اضطراي و پيش بيني نشده كاهش قابل ملاحظه هزينه تعميرات را در پي خواهد داشت.
جدول 2 – مقايسه مشخصه هاي تعمير اضطراري با تعمير اصلاحي و اثرگذاري بر هزينه ها.
|
تعمير پيش نشده (اضطراري) |
هزينه تعمير |
تعمير پيش بيني شده (اصلاحي) |
هزينه تعمير |
خرابي سنگين تر و در مراحل عمده تر |
بالا است |
خرابي در مراحل اوليه و ساده تر |
كم است |
|
نياز به نيروي متخصص و با مهارت بالاتر(ممكن است منجر به واگذاري كار به پيمانكار گردد) |
بالا است |
رفع خرابي با نيروي ها و مهارتهاي در دسترس |
كم است |
|
قطعات و مواد تعويضي يشتر و گران تر |
بالا است |
بدون نياز به تعويض فطعه و يا تعويض قطعات كمتر |
كم است |
|
مدت زمان توقف جهت تعمير بيشتر است |
بالا است |
مدت زمان توقف جهت تعمير كمتر است |
كم است |
3- هزينه راه اندازي مجدد خط توليد كاهش مي يابد
به دليل افزايش آماده بكاري تجهيزات، توقفات اضطراري كم و فعاليتهاي تعمير بصورت پيش بيني شده و با برنامه ريزي انجام مي شوند پيامد آن كاهش دفعات توقف در نتيجه كاهش دفعات راه اندازي مجدد و بهره برداري پيوسته خواهد بود.(از آنجا كه در ماهيت تعميرات اصلاحي فرصت زماني لازم وجود دارد معمولاً مجموعه اي از آنها را بگونه اي برنامه ريزي مي كنند تا در توقف مطلوب بهره بردار و يا در توقفي پيش بيني شده، صورت پذيرند)
.
4- دفعات تكرار خرابي كاهش مي يابد
سيستم نت تنها در اجراي برنامه اي امور نگهداري و تعميرات تجهيزات خلاصه نمي شود بلكه با حصول اطلاعات بازخوردي و پردازش و تجزيه و تحليل آن اطلاعات نتايج، تحليلها و گزارش هاي خروجي را فراهم مي سازد.
یکی از نتايج مطلوب سيستم نت, ريشه يابي علت خرابي است. براي مثال اگر تجزيه و تحليل داده هاي بازخوردي اين نتيجه را بيان دارد كه ريشه 30% از خرابي هاي پيش آمده با نحوه بهره برداري مرتبط است در اينجا مي توان لزوم آموزش پرسنل بهره برداري و يا تاثير سياستهاي تشويق و تنبيه نسبت به نحوه بهره برداري مشحص مي گردد، پس از پيشنهاد راهكار مناسب و اقدام جهت رفع ريشه خرابي ، دوباره اين درصد از سيتم استخراج و با وضعيت پيش از آن مقايسه مي گردد، درصد خرابي ها ناشي از كيفيت قطعات، مشكلات طراحي ، نگهداري و سرويس نا مناسب،كيفيت تعميرات و …. نيز از نتايج بازخوردي سيستم مي باشند.با ريشه يابي علل خرابي و يافتن راهكار جهت آن ، از تكرار خرابي و تحميل هزينه هاي ناشي از آن جلوگيري به عمل مي آید
مهندسی نگهداری و تعميرات
Maintenance With Me
خروجي هاي سيستم نت در مرحله برقراري سيستم نت اضطراري :
همانگونه كه در پست هاي قبلي اشاره شد در اولين گام جهت تحت پوشش درآوردن امور نگهداري و تعميرات جاري سيستمي برقرار مي نماييم تا اين امور و كليه فعاليتهاي نت سازمان توسط فرمها و گردش كار تعريف شده حمايت شود.
با آغاز اين مرحله شما با پديده اي به نام ديتا(اطلاعات) مواجه مي شويد. همانگونه كه اشاره شد مي توان از بانك اطلاعات اكسس يا نرم افزارهاي مناسب نت براي ثبت اطلاعات و بايگاني سوابق استفاده نمود.
موارد زير برخي خروجي هاي سيستم مي باشند كه از همان مراحل اوليه راه اندازي سيستم نت ، مي توان استخراج و بكارگرفته شوند:
1- كليه سوابق فعاليت هاي نت صورت گرفته بر روي تجهيزات.
درصورتي كه تجهيزات در ساختاري مشخص( ساختار درختي و كد منحصربه فرد) شناسايي شده و سوابق به تفكيك تجهيز ثبت گردد بهتر است.
با بايگاني دستوركارها پس از انجام و تاييد نهايي، سوابق مفيدي از فعاليتهاي نت صورت گرفته بر روي تجهيزات در اختيار خواهيد داشت كه بازنگري و تحليل آن كمك بسزايي مي كند :
- با مراجعه به سوابق تعمير، تخمين نفر ساعت كار، ابزار و مواد مورد نياز، نحوه انجام و مشكلات حين كار و ..... در تعميرات مشابه بعدي راحتتر است.(مشروط به آنكه فرم دستوركار به خوبي طراحي شده باشد و فيلدهاي مورد نظر تعريف و تكميل شده باشند)
- تعيين فواصل بين خرابي تجهيز و متوسط زمان انجام تعمير امكان پذير مي گردد.
2- كنترل و رديابي دستوركارها ممكن مي شود :
با برقراري سيستم و ثبت و صدور مكانيزه دستوركار براي هر فعاليت نت با شماره منحصربفرد هر فعاليت قابل كنترل و رديابي خواهد بود، به اين معني كه در هر لحظه از سرنوشت فعاليت مورد نظر مطلع هستيد.مثلاً :
- دستوركار فعاليت مورد نظر در حال حاضر در اختيار كدام واحد است؟
- فعاليت در چه مرحله اي از اجرا است؟
- اگر زمان برنامه ريزي شده براي انجام كار گذشته است و دستوركار بازخوردي نداشته، علت عدم انجام كار چيست؟( اين مورد بصورت فيلدي در سيستم بايد مشخص باشد، علل عدم انجام كار را طبقه بندي و كد گذاري كنيد : نبود متريال، نبود نبروي متخصص، انتظار براي توقف دستگاه يا واحد و ....)
معمولاً بهره بردار با تماس با واحد نت خواستار اطلاع از سرنوشت كار مورد درخواست خود و فعاليت هاي نت واحد خود است كه شما با اين سيستم مي توانيد با كنترل كامل بر سرنوشت دستوركارها در هر لحظه بر آنها كنترل داشته و و مسلط بر امور پاسخگو باشيد.( البته بايد مرتب از امور بازخورد داشته باشيد و اطلاعات را روزانه به سيستم تزريق كنيد)
- فعاليتها و دستوركارها را بر اساس موارد خاص دسته بندي و گزارشات خروجي را تنظيم كنيد، مثلاً :
با بروز توقف ( برنامه ريزي شده يا اضطراري) گزارشي از فعاليتهايي كه به علت نياز به توقف دستگاه يا واحد، معوقه مانده اند تهيه و به واحدهاي مجري مربوطه جهت يادآوري منتقل نماييد( توجه داشته باشيد كه دستوركارها تا زمان انجام كار نزد مجري كار مي ماند، بنابراين مجري كار مي تواند دستوركارهايي كه به توقف نياز دارند و تا آن زمان معوقه هستند را نزد خود بايگاني موقت كند)
ممكن است مديريت جهت مذاكرات با واحد بازرگاني سازمان ،لسيت فعاليتهاي معوقه به دليل عدم تهيه متريال و مواد را درخواست نمايد، شما با ثبت اطلاعات در سيستم خود به راحتي مي توانيد اين گزارش را استخراج نماييد.
3- گزارشات و نمودارهاي آماري نت :
- تعداد و نسبت دستوركارهاي انجام شده و انجام نشده در يك دوره زماني مشخص( به تفكيك واحد توليدي ، گروه مجري كار ، گروه تجهزات خاص و ....)
- نسبت دستوركارهاي و فعاليتهاي برنامه ريزي شده به دستوركارهاي اضطراري.
- تعداد و آمار فعاليتهاي معوقه با دسته بندي دليل تعويق.
- گزارش علل و ريشه خرابي كه از گزارشات تحليلي عميق و مهم مي باشد.( با تحليل اين گزارش و استفاده از راهكار پيشنهادي مي توان از تكرار خرابي جلوگيري كرد و يا متوسط زمان بين خرابي را افزايش داد)( مثلاً اگر تحليل نشان دهد 30% خرابي هاي در دوره زماني مشخص ناشي از خطاي اپراتور و بهره بردار است، آموزش اپراتوران تجهيزات مي تواند يك راهكار باشد ، گزارش تحليلي بعدي مي تواند نتيجه اين راهكار را مشخص كند مثلا خطاي اپراتور به 8% كاهش يافته؛ تحليل علت خرابي با نتيجه گيري درصد بالا به علت کیفیت بد جنس قطعات تعويضي نيز مي تواند راهكار تغيير در سياست خريد سازمان را به همره داشته باشد و ....)
و ....
( اين آمار مي تواند در ارزيابي عملكرد گروه هاي مجري و بهره بردار نيز بكار گرفته شود، مثلاً به واحد مجري كاري كه تعداد دستوركار انجام شده بيشتري دارد، امتياز مثبت و واحد مجري كاري كه تعداد فعاليتهاي و دستوركارهاي معوقه ( بدون دليل موجه) بيشتري دارد امتياز منفي تعلق مي گيرد يا بهره برداري كه نسبت فعاليتهاي برنامه ريزي شده (پيش بيني شده) به فعاليتهاي اضطراري ( پيش بيني نشده) بهتري دارد در ارزيابي عملكرد داراي امتياز مثبت گردد)
منابع:
مجمــــــــــــوعه مقالات تحت عنوان WHAT CONSTITUTES WORLD-CLASS RELIABILITY AND
MAINTENANCE? ارائه شده توسط شركت مشاورينIDCON در سايت اينترنتي: ,www.idconو وبلاگ www.agricmmk.blogfa.com علي حاج شيرمحمدي، برنامه ريزي نگهداري و تعميرات، تهران، نشر غزل: 1373
نگهداري و تعميرات بهرهور فراگير - ترجمه علي حاج شيرمحمدي، اصفهان، انتشارات سازمان مديريت
صنعتي - 1377
بهبود بهره وري از طريق نگهداري بهره ور جامع - ترجمه احمد عرب شمالي، تهران، نشر منشــور
بهره وري، 1380
|
